MİRAS MESELESİNE AİT HESAPLAR

Büyük Şafiî İlmihali · s.508

Varisler asabe olup hepsi erkek veya dişi iseler, miras aralarında eşit olarak taksim edilecektir. Bir kısmı erkek, bir kısım dişi ise erkek iki, dişi de bir pay alacaktır. Meselenin aslı da adedlerine göre olacaktır. ------------------------------------------------- oğul kız kız kız 5 2 1 1 1 Görüldüğü gibi burada iki sayılan bir oğul ve üç kız bulunduğu için mesele beşten kabul ediliyor. Oğlana iki hisse ve her bir kıza birer hisse verilir. Daha önce açıklandığı gibi belirli paylar altıdır. Nısıf, rübü, sümün, sülüsan, sülüs ve südüsdür. Bir meselede bir tek pay ve mütemasil iki pay sahibi bulunsa, meselenin mahracı, payın mahracıdır. Yani nısıf ise, mesela iki; rübü ise mesela dört; sümün ise, sekiz; sülüsan veya sülüs ise, üç; südüs ise altıdır. nısıf K. ------------------------------ 2 kız er.kardeş 1 1 K. rübü ------------------------------------ 4 oğul koca 3 1 sümün --------------------------------------- 8 kız oğul oğul oğul karı 1 2 2 2 1 K. sülüsan --------------------------------------- 3 Baba kız kız 1 1 1 K. sülüs -------------------------------------------3 Er.kardeş anne 2 1 K. südüs ----------------------------------------- 6 oğul baba 5 1 Bir meselede iki ayrı pay bulunsa, fakat biri diğerine kabili taksim ise, rübü ve nısıf gibi ona tedahül denir. O zaman en büyük aded mahraç kabul edilir. K. nısıf K. ----------------------------------------- Amca kız kardeş karı 4 1 2 1 Yoksa biri diğerine kabili taksim olmayıp her biri üçüncü bir aded ile taksimi kabil ise tevafuk ve üçüncü adede de vıfk denir. O takdirde birisinin yarısı diğerine çarpılacaktır. Meselâ: oğul karı anne Burada sümün ile südüs vardır. Aralarında ikide tevafuk bulunduğundan birisinin mahracı, mesela südüsün mahracı olan altının yarısı, sümünün mahracı olan sekize veya sümünün mahracı olan sekizin yarısı olan dört, südüsün mahracı olan altıya çarpılacak ve mesele yirmi dört olacaktır. Karı için sümün olan üçtür. Anne için südüs olan dörttür. Kalan on yedi de oğlan içindir. Bir meselede iki aded bulunsa birden başka bir aded ile taksimi kabil değilse Tebayün vardır. O zaman mütebayın adedlerden biri diğerine çarpılır, elde edilen miktar meselenin mahracıdır. Şu misala bak: K. rübü sülüs -------------------------------------------- 12 Anne baba bir k. karı anne 5 3 4