AVLİYE VE REDDİYE

Büyük Şafiî İlmihali · s.511

Paylar, meselenin mahracına müsavi olursa, Adile, fazla olursa Avliyye denir. Aşağıdaki misale göz atalım: nısıf sülüsan ----------------------------------------------- 8 Zevc kız kardeş kız kardeş 3 2 2 Görüldüğü gibi zevc için nısıf, kız kardeşler için sülüsan vardır. Meselenin aslı, her ne kadar altı ise avl yolu ile yediye yükseliyor. Avl olan asıllar üçtür; altı, on ve yirmi dörttür. Altı, yedi, sekiz, dokuz ve ona yükselir. On ise oniki, onbeş ve onyediye kadar yükselir. Yirmi dört de, yirmi yediye yükselir. Aşağıdaki misallere bak: sülüsan nısıf südüs --------------------------------------------------- 8 kız kardeş kız kardeş koca anne 2 2 3 1 sülüsan südüs rübü ------------------------------------------------13 kız kardeş kız kardeş anne karı 4 4 2 3 Paylar mahracından eksik olursa buna Reddiye denir. Mesela, vefat eden kişi yalnız iki kız bırakırsa mesele üçtür. Üçte ikisini aldıktan sonra sülüs artar. Feraiz kitabının başında beyan ettiğimiz gibi Beytülmal, İslâma göre tedvir ediliyorsa, hisse sahipleri paylarını aldıktan sonra asabe olmadığı takdirde artan şey Beytülmale devredilecektir. Yoksa karı ile koca müstesna varislerin hisseleri nisbetine göre tekrar onlara reddedilecektir. Mesela meyyit, iki kız bıraksa miras re'sen ikiye; üç kız ise, mal üçe bölünecek... Bir kız ve bir anne bırakırsa esas mesele altıdır. Fakat redd yolu ile dörde indirilecektir. südüs nısıf ---------------------------------- Anne kız 6 1 3 4 - reddiye südüs ...................sülüsan ------------------------------------ anne kız kız kız 18 3 4 4 4 15 reddiye Reddiye'nin tashihi şöyledir: Karı ve koca olmaz ve varisler bir cinsten olursa hem pay hem red yönünden bütün miras mevcut olanlarındır. Ve mesele onların sayısına göredir. kız kız kız 3 --------------------------------- 1 1 1 Aynı cinsten olmazsa mesele paylarının mahracıdır. nısıf südüs -------------------------------------- kız anne 6 3 1 4 reddiye Koca veya karı varsa onun payını verdikten sonra kalan asıldır. Bu takdirde tam çıkarsa ne ala. Aşağıdaki misalde bunu görmekteyiz: koca kız kız kız 6 ------------------------------------------- 1 1 1 1 4 reddiye Görüldüğü gibi koca payını aldıktan sonra üç kalır. Kızların sayısı da üçtür. Yoksa kesirli çıkarsa kendilerine red olunacak olanların meselesi, Adedi Rüustan itibar olunacak, Adedi Rüus ile kendilerine red olunmayacak olanların mahreci arasında tevafuk varsa Vufku, yoksa tümü mahraca çarpılacaktır. Meselâ bir kadın vefat edip bir koca ile altı kız bırakırsa mesele şöyle olacaktır: Koca'ya dörtte biri verilecek, kalan üç hisse de kendilerine red olunacak, olanların da sayıları altıdır. Altı ile üç arasında sülüste müvafakat vardır. Altının vüfku olan iki, kendilerine red olunmayacak kocanın meselesi olan dörde çarpılacak ve her bir kız için birer hisse, koca için de iki hisse verilecektir.