MESELELERİN TASHİHİ

Büyük Şafiî İlmihali · s.513

Meselenin mahreci bilinir ve mirasta varislerin paylarına göre bölünse ne ala; Şu misale bak: asabe rübü --------------------------------------------- kardeş kardeş kardeş karı 4 1 1 1 1 Yoksa bir meselede bir tek gurup bulunuyorsa, sayı ile paylar arasında mukayese yapılacak; şayet aralarında tebayün varsa sayı, meselenin aslına çarpılacaktır. rübü -------------------------------------11 kardeş kardeş karı Karının hissesi dörtte birdir, kalan ise üç hissedir, üç de ikiye bölünmüyor. Üç ile iki arasında tebayün vardır. Varislerin sayısı olan iki, meselenin aslı olan dörde çarpılır; mesele sekiz olur. Zevceye iki ve her kardeşe üçer hisse verilir. Şayet sayı ile paylar arasında tevafuk varsa sayının vufku, meselenin aslına çarpılır. Asabe ............................. sülüs ----------------------------------------------------------- Amca amca amca amca anne 3x2=6 1 1 1 1 1 Anne için bir pay, kalan da iki paydır. Paylar ile amcaların sayıları arasında nısıf ile müvafakat vardır. İki üçe çarpılır; Mesele altı olur. Anneye iki, her bir amca için birer hisse verilir. Payları bölünmeyen meselede iki gurup bulunuyorsa, önce her gurup ayrı ayrı ele alınır; ve gurup ile payları arasındaki münasebet tesbit edilir. Aralarında tevafuk varsa vıfka indirilir, yoksa terk edilir. Sonra paylar arasında temasül varsa iki sayıdan birisi meselenin aslına çarpılır, yoksa tevafuk varsa onların vıfkından birisi diğerine çarpılır. Sonra elde edilen şey, meselenin aslına çarpılır. Tebayün varsa biri diğerine çarpılır. Sonra elde edilen miktar meselenin aslına çarpılır. Meselede iki gurup bulunuyorsa, Adedi Rüusun sayıları ile payları birbiriyle mukayese edilecektir; aralarında tevafuk varsa sayı, vıfka red edilecektir. Yoksa olduğu gibi terk edilecektir. Sonra sayılar birbiriyle mukayese edilecektir. Aralarında temasül varsa, onlardan biri meselenin aslına çarpılacaktır. Tedahul varsa en büyüğü ona çarpılacak, tevafuk varsa vıfklardan birisi diğerinin tümüne çarpılacak ve elde edilen miktar meselenin aslına; çarpılacaktır tebayün varsa biri diğerine çarpılacak ve elde edilen miktar da meseleye çarpılır; böylece kesirsiz olarak varislere taksimi mümkün olacaktır. Meselede üç gurup ve daha fazla bulunuyorsa buna kıyas edilecektir. Her gurubun pay miktarını öğrenmek istersen, meselenin aslından kendisine düşen payını madruba çarp; hasıl olan miktar onun payıdır. Temasülün misali: südüs................. sülüsan ................. K. ------------------------------------------------------------ cedde cedde cedde uht lieb üht lieb üht lieb amca 1 1 1 4 4 4 3 3x6=18 Tedahulun misali: K. sülüsan .................. südüs -------------------------------------------------- Amca baba bir üç kız kardeş altı cedde 6x6=36 6 24 6 Tevafukun misali: südüs K. 6 ------------------------------------------------- Dört cedde altı amca 6x12=72 12 60 Tebayünün misali: südüs K. -------------------------------------------------- üç cedde yedi amca 6x21=126 21 105