VİTİR NAMAZI

Büyük Şafiî İlmihali · s.206

Allah'ın Resûlü buyuruyor: ﺍِﻥَّ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﺍَﻣَﺪَّﻛُﻢْ ﺑِﺼَﻼﺎﺓٍ ﻫِﻰَ ﺧَﻴْﺮٌ ﻟَﻜُﻢْ ﻣِﻦْ ﺣُﻤُﺮِ ﺍﻟﻨَّﻌَﻢِ ﻭَﻫِﻰَ ﺍﻟْﻮِﺗْﺮُ "Cenab-ı Allah, kırmızı deveden daha hayırlı bir namazı sizin imdadınıza yetiştirdi. O da vitir namazıdır." (Ebu Davud) Vitrin namazı yatsı namazına tabi olup, ondan sonra kılınır. Kılınacak namazların en sonu olması daha efdaldır. Bunun için bir kimse uyanacağını biliyorsa, vitir namazını gecenin son kısmına te'hir etsin. Vitir namazı iade edilmez. Vitir namazının en azı bir rek'attır. En çoğu ve afdalı onbir rek'attır. Allah'ın Resûlü buyuruyor: ﻣَﻦْ ﺍَﺣَﺐَّ ﺍَﻥْ ﻳُﻮﺗِﺮَ ﺑِﻮَﺍﺣِﺪَﺓٍ ﻓَﻠْﻴَﻔْﻌَﻞْ "Bir kimse bir tek rek'at vitir namazını kılmak isterse kılsın." (Ebu Davud rivayet etmiştir.) Başka bir hadisde ise şöyle buyuruyor: ﺍَﻭْ ﺗِﺮُﻭﺍ ﺑِﺨَﻤْﺲٍ ﺍَﻭْ ﺳَﺒْﻊٍ ﺍَﻭْ ﺗِﺴْﻊٍ ﺍِﺣْﺪَﻯ ﻋَﺸَﺮَﺓَ "Beş veya yedi veya dokuz veya onbir rek'at vitir namazını kılınız." (Dare Kutni rivayet etmiştir.) Vitir namazını bir rek'attan fazla kılmak isteyen kimse, en iyisi iki rek'at kılıp selam vermek, son rek'atı da ayrı bir niyet ve selam ile eda etmektir. Yalnız akşam namazı gibi bir selam ile vitir namazını kılmak da caizdir. Ramazanı şerifte vitir namazını cemaatla kılmak sünnettir. Ayrıca Ramazan-ı şerifin yarısından sonra, sabah namazında olduğu gibi vitir namazının son rek'atında, rükûdan sonra itidal halinde kunut duasını okumak da sünnettir. Kunut duası, namazın rükunleri bahsinde zikredilmiştir. Ayrıca, Kunut duasından önce şu duayı da okumak sünnettir: ﺍَﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﺍِﻧَّﺎ ﻧَﺴْﺘَﻌ۪ﻴﻨُﻚَ ﻭَﻧَﺴْﺘَﻐْﻔِﺮُﻙَ ﻭَﻧَﺴْﺘَﻬْﺪ۪ﻳﻚَ ﻭَﻧُﻮْۭﻣِﻦُ ﺑِﻚَ ﻭَﻧَﺘُﻮﺏُ ﺍِﻟَﻴْﻚَ ﻭَﻧَﺘَﻮَﻛَّﻞُ ﻋَﻠَﻴْﻚَ ﻭَﻧُﺜْﻨ۪ﻰ ﻋَﻠَﻴْﻚَ ﺍﻟْﺨَﻴْﺮَ ﻛُﻠَّﻪُ ﻧَﺸْﻜُﺮُﻙَ ﻭَﻻﺎ ﻧَﻜْﻔُﺮُﻙَ ﻭَﻧَﺨْﻠَﻊُ ﻭَﻧَﺘْﺮُﻙُ ﻣَﻦْ ﻳَﻔْﺠُﺮُﻙَ ﺍَﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ ﻭَﻟَﻚَ ﻧُﺼَﻠِّﻰ ﻭَﻧَﺴْﺠُﺪُ ﻭَﺍِﻟَﻴْﻚَ ﻧَﺴْﻌٰﻰ ﻭَﻧَﺤْﻔِﺪُ ﻧَﺮْﺟُﻮ ﺭَﺣْﻤَﺘَﻚَ ﻭَﻧَﺨْﺸٰﻰ ﻋَﺬَﺍﺑَﻚَ ﺍِﻥَّ ﻋَﺬَﺍﺑَﻚَ ﺑِﺎﻟْﻜُﻔَّﺎﺭِ ﻣُﻠْﺤِﻖٌ Kunut duasında, bütün dualarda olduğu gibi, elleri kaldırmak sünnettir. Hitamında elleri yüze sürmemek daha evlâdır. İmam, kunutu yüksek bir ses ile okur, me'mum ise dua için amin deyip, ayrıca okumayacaktır. Fakat sena bölümünü okuyacaktır. Sena; "feinneke takdi" cümlesinden başlar sonuna kadar devam eder. İmam, çoğul siğasiyle dua etmelidir, meselâ ﺍَﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﺍﻫْﺪِﻧِﻰ Yerine ﺍَﻟﻠَّﻬُﻢَّ ﺍﻫْﺪِﻧَﺎ demelidir. Üç rek'at kılan kimsenin birinci rek'atta ﺳَﺒِّﺢِ ﺍﺳْﻢَ ikinci rek'atta ﻗُﻞْ ﻳَﺎٓ ﺍَﻳُّﻬَﺎ ﺍﻟْﻜَﺎﻓِﺮُﻭﻥَ üçüncü rek'atta "İhlâs" ile "muavezeteyn" sûreleri okuması sünnettir. Nafilelerin en efdalı, bayram namazı, sonra küsuf, sonra husuf, sonra istiska, sonra vitir, sonra sabah namazının sünneti, sonra vakit namazlarına tabi olan sünnetler, sonra teravih, sonra kuşluk, sonra tavaf namazı, sonra ihram namazı, daha sonra tahiyyet-ül mescid namazıdır. b) Duha (kuşluk) namazı. Vakti, güneşin bir mızrak kadar yükseldiği andan itibaren başlar, istiva vaktine kadar devam eder. Azı, iki rek'at çoğu on iki rek'attır. Efdali sekiz rek'at kılınır. Ebu Hureyre (R.A.) şöyle rivayet ediyor: ﺍَﻭْﺻَﺎﻧِﻰ ﺧَﻠِﻴﻠِﻰ ﺑﺜﻼﺙ ﺑِﺼِﻴَﺎﻡٍ ﺛَﻼﺎﺛَﺔِ ﺍَﻳَّﺎﻡٍ ﻣِﻦْ ﻛُﻞِّ ﺷَﻬْﺮٍ ﻭَﺭَﻛْﻌَﺘَﻰِ ﺍﻟﻀُّﺤَﻰ ﻭَﺍَﻥْ ﺍُﻭﺗِﺮَ ﻗَﺒْﻞَ ﺍَﻥْ ﺍَﻧَﺎﻡَ "Habibim, her ayda üç gün oruç tutmayı, duha namazından iki rek'at kılmayı ve yatmadan evvel vitir namazını kılmayı bana tavsiyede bulundu." Duha namazı iki rek'attan fazla kılınacak olursa, her iki rek'atte bir selam vermek daha efdaldır. Duha namazını kılmak için en faziletli zaman günün dörtte birinin gittiği zamandır. c) Tahiyyetül-Mescid namazı: Camiye giden kimsenin camide oturmak niyetinde olsun olmasın oturmadan evvel iki rek'at tahiyyetül-Mescid namazını kılması sünnettir. Resûlüllah (S.A.V.) buyuruyor: ﺍِﺫَﺍ ﺩَﺧَﻞَ ﺍَﺣَﺪُﻛُﻢُ ﺍﻟْﻤَﺴْﺠِﺪَ ﻓَﻼﺎ ﻳَﺠْﻠِﺲْ ﺣَﺘَّﻰ ﻳُﺼَﻠِّﻰَ ﺭَﻛْﻌَﺘَﻴْﻦِ "Sizden biriniz camiye girerse iki rek'at namaz kılmadan oturmasın." Tahiyyetül-Mescid her hangi bir farz veya nafile namazını kılmakla da eda edilir. Camiye giriş tekerrür ederse, tehiyyetül-mescid namazının da tekerrürü sünnettir. İmam, namaza başladıktan sonra camiye giren kimsenin tehiyyetül-mescid namazını kılması mekrûhdur. Bir kimse camiye girip tahiyyetül-mescid sünnetini kılmak hazırlığında iken kâmet'e başlansa, artık bu nafile namazına başlamak caiz değildir. Ayakta kalıp beklemek sünnettir. Mescidül-Harama giren kimse, Kâbeyi tavaf etmek isterse, tehiyyetül-mescid namazını kılmadan tavafa başlar. Yok eğer tavaf yapmak niyetinde değilse, tehiyyetül-mescid namazını kılar. Camiye giren kimse, oturduğu takdirde tehiyyetül-mescid namazını kılamaz. d) Tesbih namazı: Tesbih namazının azı iki, çoğu dört rek'attır. Muayyen bir zamanı yoktur. Kerahat vakti müstesna, her vakit kılınabilir. Cemaatla kılındığı takdirde her ne kadar fasid değilse de, münferiden kılınması evladır. Her rek'atta fatiha ve zammi sureden sonra, on beşer, rükûda, itidalda, secdelerde, secdeler arasındaki oturuşta, her iki secdeden sonra istirahat oturuşunda, teşehhüdden evvel veya sonra, onar defa ﺳُﺒْﺤَﺎﻥَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﻭَﺍﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ ﻭَﻻَﺎ ﺍِﻟٰﻪَ ﺍِﻻَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﻭَﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﻛْﺒَﺮُ der. Tesbih namazını haftanın belli bir gününe tahsis etmek mekruhtur. e) İstihare namazı: İstihare namazı her hangi hayırlı bir iş yapmak isteyen kimsenin kıldığı namazdır. İstihare namazından sonra şu duayı okumak sünnettir: ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺍِﻧِّﻰ ﺍَﺳْﺘَﺨِﻴﺮُﻙَ ﺑِﻌِﻠْﻤِﻚَ ﻭَﺍَﺳْﺘَﻘْﺪِﺭُﻙَ ﺑَﻘُﺪْﺭَﺗِﻚَ ﻭَﺍَﺳْﺌَﻠُﻚَ ﻣِﻦْ ﻓَﻀْﻠِﻚَ ﺍﻟْﻌَﻈِﻴﻢِ ﻓَﺎِﻧَّﻚَ ﺗَﻘْﺪِﺭُ ﻭَﻻﺎ ﺍَﻗْﺪِﺭُ ﻭَﺗَﻌْﻠَﻢُ ﻭَﻻﺎ ﺍَﻋْﻠَﻢُ ﻭَﺍَﻧْﺖَ ﻋَﻼَﺎﻡُ ﺍﻟْﻐُﻴُﻮﺏِ ﺍَﻟﻠّٰﻬُﻢَّ ﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺖَ ﺗَﻌْﻠَﻢُ ﺍَﻥَّ ﻫٰﺬَﺍ ﺍﻻﺎَﻣْﺮَ ﺧَﻴْﺮٌ ﻟِﻰ ﻓِﻰ ﺩِﻳﻨِﻰ ﻭَﻣَﻌَﺎﺷِﻰ ﻭَﻋَﺎﻗِﺒَﺔِ ﺍَﻣْﺮِﻯ ﻓَﺎﻗْﺪِﺭْﻩُ ﻟِﻰ ﻭَﻳَﺴِّﺮْﻩُ ﻟِﻰ ﺛُﻢَّ ﺑَﺎﺭِﻙْ ﻓِﻴﻪِ ﻭَﺍِﻥْ ﻛُﻨْﺖَ ﺗَﻌْﻠَﻢُ ﺍَﻥَّ ﻫٰﺬَﺍ ﺍﻻﺎَﻣْﺮَ ﺷَﺮٌّ ﻟِﻰ ﻓِﻰ ﺩِﻳﻨِﻰ ﻭَﻣَﻌَﺎﺷِﻰ ﻭَﻋَﺎﻗِﺒَﺔِ ﺍَﻣْﺮِﻯ ﻓَﺎﺻْﺮِﻓْﻪُ ﻋَﻨِّﻰ ﻭَﺍﻗْﺪِﺭْ ﻟِﻰَ ﺍﻟْﺨَﻴْﺮَ ﺣَﻴْﺚُ ﻛَﺎﻥَ ﺛُﻢَّ ﺍَﺭْﺿِﻨِﻰ ﺑِﻪِ Ondan sonra kalbi neye temayül ederse onu yapar. uyumak ve rü'ya görmek istihare için esas değildir. Hatta vakit dar olup uyuyacak zaman bulunmazsa, her hangi hayırlı bir mesele için yine istihare namazı kılmak sünnettir. f) Evvabin namazı: Bunun vakti akşam namazından sonra başlar, yatsı namazının vaktine kadar devam eder. En azı iki, en çoğu yirmi rek'attır. g) Abdest namazı: Abdest namazı, abdest aldıktan sonra azalar yaş iken iki rek'at namaz kılmaktan ibarettir. Başka namaz kılınsa onunla da eda edilebilir. h) İhram namazı: İhrama girmeden önce iki rek'at namaz kılınır. i) Yolculuk namazı: Yolculuktan dönen kimse iki rek'at yolculuk namazını kılar. Eve varmadan camide kılınması daha evlâdır. j) Teheccüd namazı: Yatsı namazı kılınıp yattıktan sonra geceleyin kılınan namazdır. En azı iki rek'attır. Çoğu için hudud yoktur. Allah'ın Resûlü teheccüd namazına devam ederdi. Hakkında ayeti kerime varid olduğu gibi bir çok hadis de varid olmuştur. k) Tevbe namazı: Bir kimse bir günah işlerse o günahdan tevbe etmelidir. Bunun için de iki rek'at namaz kılıp Allah'a yalvarmak sünnettir. Ayrıca tevbe, hamamdan çıkmak ve evlenmek için namaz sünnetleri vardır. 2- Cemaatla kılınması matlub olan sünnetlerdir. Bu kısım birinci kısımdan daha efdaldır. Bunlar da şunlardır: