ORUCU BOZAN ŞEYLER

Büyük Şafiî İlmihali · s.307

Orucu bozan şeyler sekizdir: 1) Burun, ağız, kulak, ön ve arka gibi bir menfezden veya mideye, boğaza, beyne ve mesaneye açılan yara yoluyla bilerek, her hangi bir maddenin içeriye sokulması. Rüzgâr ve koku gibi madde olmayan veya sinek ve sivrisinek ve toz gibi kendisinden korunması mümkün olmayan şeyler, ağza girseler, orucu bozmadıkları gibi, mideye, boğaza, beyne ve mesaneye açılan yaradan başka, her hangi bir yaraya konulan ilaç ve mesamattan giren su da orucu bozmaz. Bunun için adaleden veya damardan yapılan iğne oruca zarar vermez. Vücuda sürülen yağ, göze konulan ilaç veya sürülen sürme, eseri boğazda his edilse dahi orucu bozmaz. Güneşin batacağı sırada durumu anlamadan yemek yemek haramdır. Yalnız yemek yenildiği zaman güneşin battığı anlaşılırsa bir şey icabetmez. Yoksa bir gün kaza icabeder. Çünkü asıl olan, güneşin batmamasıdır. Kezalik fecrin doğacağı sırada araştırma yapmadan yemek yiyen kimse günahkâr olur. Yalnız, sonradan fecrin doğduğu anlaşılırsa, bir gün kaza etmesi gerekir. Tam fecir doğduğu anda ağzında bir lokma yemek bulunsa ve aynı anda ağzından çıkarırsa orucu bozulmaz, yoksa bozulur. Her müezzinin ezanına göre hareket etmek doğru değildir. Çünkü müezzin, fecirden önce ezan okuyabileceği gibi fecirden sonra da okuyabilir. Yani ölçü müezzin değil, fecir'dir. Ancak müezzin tecrübeli ve adil olursa onun ezanına itimad edilebilir. Takvim'in hesabı kesinlik kazandığı takdirde ona itimad edilebilir. Önden ve arkadan yapılan hukna (Şırınga veya fitil ilacı) menfeze girdiğinden, orucu bozar. "Ha" harfinin mahrecini tecavüz edip dişin hududuna giren balgamı yutmak orucu bozar. Fakat onu atmağa fırsat bulamayıp da tekrar yutarsa zarar vermez. Abdest alırken, mübalağa yapmadan mazmaza ve istinşak yapmakla oruç bozulmaz. Ama mübalağa yapmakla boğaza bir şey kaçarsa oruç bozulur. Cenabetten yıkanmak gayesiyle, suya gir, M ﻭَip dalanın da ağzına veya kulağına su kaçarsa orucu bozulmaz. Bir kimse ağzına bir şey kor, sonra çıkarır, üzerinde tükrüğü bulunduğu halde tekrar ağzına kor ve üzerinde bulunan tükrükten bir şey içeriye girerse, orucu bozulur. Bir kimsenin dişleri arasında bir şey kalır ve içeriye kaçarsa, şayet dişlerin arasındaki yemek kalıntısını temizleyebildiği halde temizlemeyip yutarsa orucu bozulur. Yoksa bozulmaz. Sigara dumanı, yukarıda beyan edildiği gibi maddesi bulunduğundan, içildiği zaman orucu bozar. Fakat rüzgâr ve koku gibi şeyler cüssi olmadığından orucu bozmazlar. Bir kimse misvakı yıkayıp yaş iken ağzını misvaklayarak rütubetini yutarsa orucu bozulur. Kan veya kusuntu ile ağzı murdar olan kimse onu yıkamadan tükürüğünü yutarsa orucu yine bozulur. Bunun için oruçlu olan kimsenin ağzı mürdar olduğundan hemen zaman geçirmeden ağzını yıkamalıdır. Yemek pişiren kimse, tuzun durumunu öğrenmek için yutmadan yemeğin tadına bakarsa orucu bozulmaz. Bir kimse serinlemek için başını suya sokarsa ve iradesi dışında boğazına su girerse orucu bozulur. Bir kimse kulağının iç kısmına bir şey sokarsa, orucu bozulur. Çünkü kulağın içi şer'an mide mesabesindedir. 2) Boğazına bir şey geri dönmese dahi kasten kusmak. Fakat isteği haricinde kusarsa veya oruçlu olduğunu unutup kusmak için çalışırsa orucu bozulmaz. Allahın Resûlü buyuruyor: ﻣَﻦْ ﺫَﺭَﻋَﻪُ ﺍﻟْﻘَﻴْﻰُۭ ﻭَﻫُﻮَ ﺻَﺎﺋِﻢٌ ﻓَﻠَﻴْﺲَ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻗَﻀَﺎﺀٌ ﻭَﻣَﻦِ ﺍﺳْﺘَﻘَﺎﺀَ ﻓَﻠْﻴَﻘْﺾِ "Oruçlu iken, kusuntu, bir kimseyi mağlub ederse, (istemeden kusarsa) ona kaza gerekmez. Fakat kusmak isteğinde bulunur da kusarsa, bir gün kaza etsin." (İbni Hıbban) Bir kimsenin, arzusu dışında, boğazına zararlı bir şey girerse onu çıkarabilirse çıkarsın, ama sonra bir gün kaza etmesi gerekir. Çıkaramazsa bir şey lâzım gelmez. 3) Bilerek cinsi mukarenette bulunmak. Ramazanı hatırladığı halde, tenasül aletinin sünnet yeri, bir insanın veya hayvanın ön veya arka tarafına duhul ederse, orucu bozulduğu gibi kendisine kefaret de lazım gelir. Kefaret nedir ve ne kadardır gibi konular ileride beyan edilecektir. 4) İsteğiyle meninin çıkması. Hail olsun olmasın, kendi eliyle veya zevcesinin eliyle olsun, şehvetli, şehvetsiz isteğiyle çıkan meni mutlaka orucu bozar. Fakat isteği olmadan, bir emred'e (tüyü bitmemiş erkek çocuk) veya kadının kesilmiş koluna dokunmakla çıkan meni, orucu bozmaz. Mahremi olmayan bir kadına, vücudünün her hangi bir tarafı hailsiz olarak dokunur, isteği olmasa da menisi çıkarsa, orucu bozulur.. Mahrem olmayan bir kadına, hail ile beraber dokunur, menisi çıkar veya ihtilâm olursa orucu bozulmaz. Zevcesi de olsa (şehvetini tahrik ettiği takdirde) öpmek haramdır. 5) Bütün gün baygın veya sarhoş olmak veya bir lahzacık dahi olsa, delirmek sûretiyle şuurunu kayb etmesi. Fakat fecirden akşama kadar da olsa, uyumak veya günün bir kısmını baygın veya sarhoş olarak geçirmek orucu bozmaz. 6) Günün her hangi bir kısmında, hayız veya nifas görmek. 7) Kan olmasa da, doğum yapmak veya çocuk düşürmek. 8) Küfrü gerektiren bir fiil veya bir kelime ile İslâm dininden riddet etmek. (Dinden çıkmak) Bir kimse unutarak bir şey yese veya cinsî mukarenette bulunsa veya zorla orucu bozan bir şey kendisine yaptırılırsa, orucu bozulmaz. Bir kimsenin yanında saat bulunmaz ve güneşi görmeyen bir yerde veya ortalık bulut olursa, iftarını açmak veya sahur yemeğini yemek için ictihad eder. İctihad neticesinde orucunu açar veya sahur yemeğini yer, sonra yanıldığını anlarsa orucu bozulur ve Ramazandan sonra onu kaza etmesi gerekir.