İKİNCİ MEBHAS: AV VE ONUNLA İLGİLİ MESELELER

Büyük Şafiî İlmihali · s.392

Av ve onunla ilgili şeyler iki kısımdır: Birinci kısım: Av öldürmek. İhram halinde kara avını avlamak veya yardımcı olmak haram olduğu halde, deniz avını avlamak ve ehli hayvanları kesmek helâldir. Bunun için ihram halinde olan bir kimse normal olarak kasaplık yapabilir. Bunda hiçbir sakınca yoktur. Ayeti Kerime, bilerek avı öldürmenin cezayı icab ettirdiğini açıkça beyan ediyor. Bilmiyerek onu öldürmenin de bilerek öldürmek gibi olduğunda icma-i ümmet vardır. Av, iki çeşittir: 1 - Benzeri bulunandır. Meselâ, deve kuşu deveye, vahşi sığır ile vahşi eşek, sığıra, ceylan keçiye, tavşan oğlağa benzerler. Benzeri bulunan av'ı öldüren, üç şeyden birisini yapmakla mükellefdir: a) Avın benzerini alıp kurban olarak kesmek. b) Para ile takdir ettirerek buğday veya arpayı alıp Harem fakirlerine tasaddük etmek. c) Buğdayı avuç ile ölçerek her avuç için bir gün oruç tutar. 2 - Benzeri bulunmayandır. Bunda iki şeyden birisini yapmakla mükellefdir. Ya para ile takdir ettirerek buğday alıp Harem fakirlerine tasadduk edecek veya her avuç için bir gün oruç tutacak. İkinci kısım; avı öldürmeyip onu yaralamak veya tüyünü yolmak. İhramda bulunan bir kimse av'ı yaralar veya tüyünü yolarsa değeri ne kadar düşmüş ise Harem fakirlerine o kadar tasadduk eder. Bu meselede kıymetinin yerine oruç tutmak caiz değildir. Şayet avın aldığı yara onu ayaktan düşürmüş ise ölmüş sayılır. Avın yumurtasını kırmak veya sütünü sağmak ise onların, yani yumurtanın veya sütün değerlerini icabettirir. İhramda olmayan kimse Haremin avını avlarsa, avın kıymetini Harem fakirlerine tasadduk etmesi gerekir. Muhrim'in karga, yılan, akrep, fare, sinek, pire, kene ve arı gibi av cinsinden olmayan ve insanın bedeninden meydana gelmeyen haşereleri ve saldıran canavarları öldürmesinde beis yoktur. İnsanların ektikleri ağaç, ekin ve bitkiler müstesna, Haremin bitkilerini, ağaçlarını, ekinlerini kesmek ve yolmak herkes için haramdır. Büyük ağaçta sığır, küçük ağaçta keçi ve koyun ve yaş otta kıymet vardır. Bu kıymet ile buğday alınıp, Harem fakirlerine verilir. Veya her avuç için bir gün oruç tutulur. Bilittifak ağacın yalnız yapraklarını almak caizdir.