BİRİNCİ MEBHAS

Büyük Şafiî İlmihali · s.389

Birinci cinayet elbise giymek, koku ve yağ sürünmek, traş olmak gibi cinayetleridir. Traşın yasak olması ve üzerine terettüp eden ceza hususu ayeti kerime ile sarahaten sabit olmuştur ki, bir mazerete binaen saçını traş eden kimseye fidye düşer ve üç şeyden birisini yapmakta muhayyerdir. Ya bir kurban keser veya üç sa'ı altı fakire verir veya üç gün oruç tutar. Ulema, diğer cinayetleri de, traş meselesine kıyaslamışlardır. Cinayet tam ise, yani vücudun herhangi bir yerinden üç tel almak ve üç tırnak kesmek gibi, olursa bir fidye düşer; eksik ise fidye değil, sadaka lâzım gelir. Cinayet işleyen kimse şayet amden işlerse cezası hususunda muhayyerdir. Unutarak veya uyku halinde cinayet işlerse, şayet cinayette itlâf varsa fidye lazım gelir. Yoksa hiçbir şey lazım gelmez. Meselâ unutarak saçını traş eden veya tırnağını kesen kimseye fidye düşer. Elbisesini giyen veya başını örten veya koku süren kimseye bir şey lazım gelmez. Şimdi cinayetleri sıra ile açıklıyacağız: 1 - Bir kimse, bilerek ve zaruret olmadan dikili elbise giyse, fazla zaman geçmese de kurban düşer, aynı zamanda günahkâr olur. Tevbe etmesi lazımdır. Bir kimse başını örtmeğe veya hava sıcak veya soğuk olduğundan dikili elbise giymeğe mecbur kalırsa, günahkar olmamakla beraber gerekeni yapar, fakat fidye vermekle mükelleftir. İhram'da kadının yüzü erkeğin başı gibidir. Örtülmesi haramdır. Yüzünü erkeklere göstermemek için şemsiye gibi bir şey eline alır ve yüzü istikametine doğru tutup kendini koruyabilir. İhram'da olan bir kadın için ne çorap giymesi ne de eldiven takması caiz değildir. İhram'da olan bir erkek suya girer ve başı su ile örtülür, veya bir hevdec ile gölgelenir veya başına bir tabak kor veya başını yastığa verir veya eliyle onu örtse bir sakınca yoktur. Belden yukarıyı örten futa'nun uçlarını birbirine bağlamak veya çatal iğne ile tutturmak caiz değildir. Ama aşağı futa'nın uçlarını birbiriyle bağlamakta beis yoktur. 2 - Az olsun, çok olsun vücuduna veya elbisesine haram olduğunu bildiği halde kasden güzel koku sürerse, kurban kesmek icabeder. Fakat haram olduğunu bilmez veya gayrı ihtiyarı olarak sürünse bir şey icabetmez. Fakat aynı anda onu yıkaması gerekir. Bir kimse, güzel kokulu bir şeye bilerek basar ve ayağına yapışırsa fidye vermesi icabeder. Bir kimse güzel kokulu bir şey satın alır ve kullanmadan çantasına koyup boynuna asar veya eliyle alıp taşırsa bir şey icabetmez. Yine bir kimse güzel kokulu bir ilaç ile tedavi olur veya elma gibi kokusu güzel bir şey yese hiçbir sakınca yoktur. İhram'da olan bir kimse kokusu güzel bir sabun ile vücudunu sabunlasa beis yoktur. Ancak yapmamak daha evladır. İhram'da olan kimse hamama gidip yıkanır veya havuza girerse bir şey icabetmez. 3 - Saçına veya sakalına kokusuz yağ sürmek, güzel koku sürünmek gibidir. Ancak tedavi için kokulu veya kokusuz ilaç kullanılsa bir şey lazım gelmez. Bir kimse saçını veya sakalını kokusuz bir yağ ile yağlarsa kurban düşer. Fakat vücudun başka yerlerinde kullanılmasında beis yoktur. Traş olmak veya saç kesmek veyahutta yolmak, ihram'da olan bir kimse için caiz değildir. Bunlardan birisini yapan kimseye kurban düşer. 4 - Koltuk altını traş eder veya ensesini aldırırsa kurban düşer. Bir kimse traş ettiği şey az ise, şayet üç tel veya daha fazlasını traş ederse kurban düşer. Ama bir veya iki tel olursa her bir tel için bir avuç buğday lâzım gelir. Bir tel ve daha fazlası kendi kendine düşerse bir şey lâzım gelmez. Maliki mezhebine göre, bir kimekendisini rahatsız ettiği içinbir kıl dahi olsa kendisine bir kurbanı düşer. Yoksa, birden on ikiye kadar, bir avuç buğday icabettirir. 5 - Bir yerde üç tırnak veya daha fazlasını keserse bir fidye düşer. Ama bir tırnak keserse bir avuç buğday, iki tırnak keserse iki avuç buğday lâzım gelir. Fidye demek bir şat - kurban - kesmek veya üç sa' altı fakire vermek veya üç gün oruç tutmaktır.