HAC YOLCULUĞUNUN ADABI

Büyük Şafiî İlmihali · s.326

Hacca gitmek isteyen kimse aşağıdaki adaba riayet etmelidir: 1) Her şeyden önce ehliyetli ve güvendiği bir zatla istişare edip bu sene hacca gidip gitmemesi hususunda konuşur. O zat da garazsız, nefsin arzularına uymadan bildiğini kendisine söyleyecektir. 2) İstihare eder. İstihare esas hac için değil, hacca gideceği senenin belirtilmesi içindir. İstihare demek, istihare namazının niyetini getirerek iki rek'at namaz kılmaktır. Namazın birinci rek'atında Kâfirun, ikincisinde de ihlâs sûrelerini ve namazdan sonra meşhur olan duasını okumak müstehaptır. () İstihare namazını kıldıktan ve duasını yaptıktan sonra, kalbi neye yatarsa onu yapar. Rüya meselesi, (zan edildiği gibi) istihare için şart değildir. Hatta vakit dar olduğundan yatacak ve rüya görecek bir zaman olmasa da her hangi hayırlı bir mesele için yine istihare namazını kılması sünnettir. 3) Hacca gitmek için kesin kararını aldıktan sonra bütün günahlardan tevbe edip, Allah'a sığınır. Kimin malını gayrı meşru olarak almışsa iade eder. Zararı kime dokunmuş ise onunla helalleşir. Vadesi gelmiş olan borçlarını öder. Yanında mevcut emanet varsa sahibine iade eder, vasiyetini yazıp bunun için şahid tutar ve dönüş zamanına kadar efradı ailesinin ihtiyacını karşılayacak kadar zahire ve masraflarını temin eder. 4) Annesinin, babasının rızalarını ve kendisine iyiliği dokunmuş kimselerin sevgilerini kazanmak için gayret sarf eder. Babası veya annesi nafile olmayan hacca gitmesine mani olursa onlara itaat etmez, ama nafile olursa, hacdan istiskal etmemek şartıyla, hacca gitmesine muvafakat etmezlerse itaat etmesi icabeder. 5) Yiyeceği, içeceği, giyeceği ve beraberinde götüreceği paranın helâl olmasına dikkat eder. Haram veya şüpheli olursa her ne kadar zahiren o para ile hacca gitmek sahih ise de, Allahın yanında makbul bir hac değildir, Allah mükâfatını vermez. Hanbeli mezhebine göre de, bu hac sayılmaz. Tekrar helâl para ile hacca gitmesi gerekir. 6) Fakir ve muhtaç kimselere yardım etmek için imkân varsa, bir miktar fazla para ve yiyecek bulundurur. 7) Hacca gitmeden önce haccın farz, vacib sünnet ve yasaklarını öğrenir ve ondan istifade edebilecek bir hac rehberi yanında bulundurur. 8) Ahlaklı, iffetli, hüsnüniyet sahibi, bilgili ve bilgisiyle amil bir arkadaş bulmağa çalışır. Yolda arkadaşiyle geçimin zor olacağını his ettiği zaman, bir an evvel ondan ayrılır. Ta ki araları açılmasın, uhuvvet bağı kopup iş mücadeleye dönmesin. Çünkü hac yolunda ve hacda mücadele etmek haccın beyhude olmasına bir vesiledir. 9) Hac yolculuğunda ve hac farizasını ifa ederken, ticaretle iştigal etmez. Ticaret, her ne kadar meşrû bir muamele ise de, muvakkatan hac farizası için terk edilmelidir ki, huzur içinde Allah'a ibadet edilsin ve bu zamanda hudut kapılarında zahmet çekilmesin. 10) Yolculuğun perşembe veya pazartesi günlerinde olmasına dikkat eder. 11) Evinden ayrılmak istediği zaman iki rek'at seferî namazını kılar. Birinci rek'atta fatihadan sonra kâfirûn, ikinci rek'atta da ihlâs sûrelerini okur. 12) Akraba, komşu ve dostlarıyla helalleşip görüşür. 13) Yolda, giderken ve gelirken kendisine, anne ve babasına, akraba ve dostlarına ve vatanına bol bol dua eder. Kur'an-ı Kerim okur, Allah'ı zikreder. Bilgisi az olanlara haccın farz, vacip, sünnet ve yasaklarını öğretir.