FARZ'I AYN VE FARZ'I KİFAYE

Büyük Şafiî İlmihali · s.582

Farz iki kısımdır: Birincisi farz'ı ayindir. Farz'ı ayin, akıl, baliğ ve özrü olmayan herkese farz olandır. Beş vakit namaz gibi. İkincisi farz'ı kifayedir. Farz'ı kifaye, mükellef olan kimselerin bazıları tarafından eda edilmesi kifayet edendir. Bir çok nevileri vardır. Bir kısmını aşağıya alıyoruz: 1 - Halk'ın inancını şüphelerden korumak için çalışmak, 2 - Tefsir, hadis ve fıkıh gibi dini bilgileri okumak ve okutmak, Fıkıh kitapları, her yüz kırk dört kilometrelik bir mesafede, İslâm ahkâmını, helal ve haramını bilip fetva verebilecek bir alim'in bulunması gerekir, diye kayd etmişlerdir. 3 - Marufu emredip münkeri men etmek. 4 - Kâbe'yi her sene ziyaret ile ihya etmek. 5 - Fakirlerin ihtiyaçları zekât ile karşılanmazsa, durumu müsait olan kimseler tarafından karşılamak. 6 - Demircilik, marangozluk ve terzilik gibi halkın muhtaç olduğu sanatları öğrenmek. 7 - Cihad etmektir. Kâfirler, müslüman bir beldeyi istilâ ederlerse, o beldenin ahalisine ve o çevre müslümanlarına düşen görev müstevlilerle mücahede etmektir. Böyle bir hal olmazsa, İslâm devletinin hududunu muhafaza etmek ve İslâmı red ettikleri gibi, İslâmın yayılmasına mani olan küfür kuvvetiyle çarpışmak için yeteri kadar müslümanların silaha sarılmaları mecburi olup farz-ı kifayedir. Yukarda beyan edildiği gibi farzı ayn, akıl, baliğ ve özrü olmayan herkese farz olandır. Bu da abdest almak, gusletmek, namaz kılmak, ve oruç tutmak gibi şartlar dahilinde her mükellefi ilgilendiren ibadetlerdir. Ayrıca bir kimse ticaret ile meşgul ise alış verişin usul ve hükümlerini ve ticaretin helal ve haramını, yani ekseriyetle sık sık karşılaştığı meseleleri, durumu müsait ise kendisine farz olduğundan haccın ahkam, rükün, şart, vacip, sünnet ve onda yasak olan şeyleri, nisaba malik ise zekâtın ahkamını öğrenmekle mükelleftir.