FARE İLE İLGİLİ BAZI KONULAR

Büyük Şafiî İlmihali · s.89

"Fare pislikleri" çoğalıp bulgur gibi bir şeye karışır ve ondan sakınmak mümkün olmazsa, afva tâbidir. Az bir suya veya mayia fare düşer ve ölmeden evvel çıkarılırsa, farenin menfezi müteneccis olsa da ma'fu anhdir. Koyun gibi bir hayvan necaseti kelbiyye ile müteneccis bir şeyi içer veya yer ve akabinde kesilirse, ağzından başka bir şeyini yedi sefer yıkamak gerekmez. Yalnız ağzı yedi sefer yıkanır. Bir kimsenin vücudu müteneccis olur ve onu yıkayacak su bulamazsa, teyemmüm edip namazını kılar ve sonra kaza eder. Müteneccis bir suda kaynatılan et veya buğdayı temizlemek için, üzerine su dökmek kâfidir. Bir kimse namazını kıldıktan sonra elbisesinde ölmüp bit veya pire bulursa namazı sahih olmayıp iade etmesi gerekir. İnsanlarla çok ihtilatı bulanan kedi ve koyun gibi hayvanların ağzı necaseti kelbiye ile müteneccis olup gözden kaybolduktan sonra toprakla buşakı kulleteyn miktarına varmış bir suya gidip ondan içmesi muhtemel olursa ağzı temizlenmiş sayılır. Necaset-i kelbiye olmazsa kulleteyne varmış bir suya gidip içmesi muhtemel ise temizlenmiş sayılır. Kur'an-ı Kerim veya bir kitaba, bir necaset isabet ederse harflerin silinmesine vesile olsa da yıkamak lâzımdır. Bir kimse idrarını yapsa kimsenin tenasül uzvu müteneccis olur. Bunun için onu yıkamadan cinsi münasebette bulunması câiz değildir. Müteneccis bir elbise veya sergi yıkandıktan sonra yaş iken bir tarafına necaset değerse, yalnız necasetin değdiği yeri yıkamak kâfidir. Köpek ve domuz hariç eti yenilsin yenilmesin bütün hayvanların artığı tahirdir. Elverirki ağızları bir necis ile müteneccis olmamış olsun. Meselâ, bir merkeb ağzı müteneccis olmadan onu bir kaba korsa, şer'an o kab tahir sayılır. Fakat temiz olmayan bir suyu içtikten sonra böyle bir kaba korsa o kab müteneccis olur. Bir hayvan ağzını bir kaba kor, bunu gören bir kimse kabın müteneccis olduğunu haber verirse, necasetin sebebini beyan etmedikçe sözü nazar-ı itibara alınmaz. Bir köpek ağzını bir kaba koyduğunda o kabın içerisinde bulunan şeyi yalayıp yalamadığı bilinmezse bakılır; ağzı kuru ve kabın içinde bulunan şeyden ağzında izi görülmezse hem kab ve hem de içerisindeki şey temizdir. Fakat ağzında o şeyin izi görülür veya ağzı yaş ise kab ve içerisindeki şey müteneccis sayılır. İbnü's-Salâh'a; "Gayrımüslimlerin kumaş imalinde domuz yağını kullandıkları şayiası vardır. Bu husus için ne yapmak icabeder" diye sorulduğunda o, şöyle dedi: "Elde olan kumaşta necaset tahakkuk etmedikçe müteneccis sayılmaz."() Yine Avrupadan gelen elbiselerin durumu belli olmadığı ve gözümüzle müteneccis olduğunu görmediğimiz takdirde giyip, onlarla namaz kılmakta sakınca yoktur. Bir kimse gördüğü kılın temiz olup olmamasında şüpheye düşürse bakılır; eti yenen bir hayvanın kılı olduğu biliniyorsa tahirdir. Yoksa eti yenmeyen bir hayvanın kılı olduğu bilinirse necistir. Neyin kılı olduğu bilinmezse, yine tahir olarak kabul edilir. Çünkü eşyada esas olan taharettir. Eti yenen hayvanların yumurtaları da kesinlikle tahirdir. Ama eti yenmeyen hayvanların yumurtaları hakkında ulema ihtilaf etmişlerdir. Şafiî mezhebinde mutemede göre eti yenilmese de yumurtası tahir sayılır. Et ve benzeri şeyler müteneccis bir suda kaynatılırsa temizlenebilmesi için dışını yıkamak icab ettiği gibi, içinin temizlenmesi için temiz bir su ile kaynatmak icab eder. Süt dört kısımdır: 1- Deve, inek ve davar gibi eti yenen hayvanların sütü, kesinlikle tahir olup içilmesi mübah kılınmıştır. 2- Domuz ve köpeğin sütü bilittifak haramdır. Hiçbir surette içilemez. 3- İnsan sütüdür. Şafii mezhebine göre tahirdir. Yalnız sütten kesildikten sonra onu içmek mekruhtur. Bazı ulemaya göre sütten kesildikten sonra içilmesi caiz olmayıp necistir. 4- Diğer hayvanların sütüdür. Tahir olup olmadığı hakkında ihtilaf vardır. İmamı Nevevî, "Macmu'" adlı eserinde kaydettiğine göre bu süt necistir.