ZELLETÜ'L-KARİ (OKUYUCU HATASI)NA AİT ESASLAR

Büyük İslâm İlmihali · s.231

435- Bir namaz, içinde vaki olan bir kıraat yanlışlığı ile bozulur mu bozulmaz mı meselesi pek mühimdir. Buna dikkat etmek lâzımdır. Kur'an-ı Kerim'i okumadaki bir hataya, okuyanın sürçmesine"Zelletü'l-kari"denir. Bu husustaki başlıca esaslar şunlardır. 436- Kur'an-ı Mübin'in bir kelimesi kasten değiştirilir, mana da değişirse, namaz ittifakla bozulur. Ancak hamd ü senaya ait olup yerine yine hamd ü senaya dair bir lâfız okunmuş olursa, o zaman bozulmaz. Fakat böyle bir cüret caiz görülemez. Fakat yanılarak değiştirilmiş olunca bakılır: Eğer okunan lâfzın benzeri Kur'an'da bulunmaz, manası da Kur'an'daki kelimenin manasından uzak olup aralarında fazla bir ayrılık bulunarak iki mana arasında bir münasebet mevcut olmazsa, bununla namaz ittifakla bozulur. " ﻫٰﺬَﺍ ﺍﻟْﻐُﺮَﺍﺏُ " yerine " ﻫٰﺬَﺍ ﺍﻟْﻐُﺒَﺎﺭُ " okumak gibi. Ancak okunan lafız, tesbih, tahmit, veya zikir olursa, o zaman bozulmaz. Benzeri Kur'an'da bulunmadığı gibi manası da bulunmayan bir lafız hakkında da hüküm böyledir, yani namaz bozulur. " ﻳَﻮْﻡَ ﺗُﺒْﻠَﻰ ﺳَّﺮَﺍﺋِﺮُ " yerine " ﻳَﻮْﻡَ ﺗُﺒْﻠَﻰ ﺳَّﺮَﺍﺋِﻞُ " okunması gibi. 437- Yanılarak okunan lâfzın benzeri Kur'anda bulunduğu ve bu lafız ile Kur'an'daki kelimenin manası aşırı şekilde değişmemekle beraber ikisinin mânası birbirinden uzak bulunduğu takdirde, İmam-ı A'zam ile İmam Muhammed'e göre namaz bozulur. En ihtiyatlı olan budur. Fakat İmam Ebu Yusuf ile diğer bazı fıkıh alimlerine göre bozulmaz. Çünkü bunda umumu belva vardır. Yani, bu umumî bir derttir, insanların çoğunluğu bundan kurtulamayacak bir haldedir. Bu sebeple fetva verilen görüş de budur. 438- Yanılarak okunan lâfzın benzeri Kur'an'da bulunmamakla beraber, bununla mana değişmeyecek olsa, İmam-ı A'zam ile İmam Muhammed'e göre namaz bozulmaz. Çünkü mana esastır, en çok mana dikkate alınır. Fakat İmam Ebu Yusuf'a göre bozulur. Zira bu hususta asıl olan, Kur'an'da benzerinin bulunup bulunmamasıdır. " ﻗَﻮَّﺍﻣِﻴﻦَ " yerine " ﻗَﻴَّﺎﻣِﻴﻦَ " okunması gibi. Demek oluyor ki, İmam-ı A'zam ile İmam Muhammed, yanılarak yanlış okunan lâfız ile Kur'an'daki mananın fazla değişip değişmemesini dikkate almışlardır. Şöyle ki, eğer mana, fazlaca değişirse namaz bozulur, yoksa bozulmaz. Okunan lâfzın Kur'an'da benzeri bulunsun bulunmasın farketmez. İmam Ebu Yusuf ise, okunan lafzın Kur'an'da benzeri mevcut olup olmamasını esas tutmuştur. Bu sebeple eğer Kur'an'da benzeri mevcut ise, namaz bozulmaz, hatta mana, aşırı bir şekilde değişse bile. Ve eğer benzeri mevcut değilse, namaz bozulur. Hatta mana, aşırı bir şekilde değişmese bile. Yukarıda 436, 437, 438 rakamları ile gösterilen üç esas mutekaddimîn denilen ilk devir müçtehitlere göredir. Aşağıdaki esaslar da müteahhirîn denilen sonraki fıkıh alimlerine göredir ki, bu hususta biraz daha müsamaha gösterilmiştir. 439- Kur'an-ı Kerim'in kıraatinde i'rab (kelimenin son harfinin harekesi) yönüyle yanılarak meydana gelen hata, namazı mutlaka bozmaz. Hatta itikadı, kafirliği gerektirecek kadar mana değiştirilmiş olsa bile. Çünkü insanların bir çoğunun i'rab şekillerini ayırmaya gücü yetmez. " ﻭَﺍِﺫِ ﺑْﺘَﻠٰﻰ ﺍِﺑْﺮَﺍﻫِﻴﻢَ ﺭَﺑُّﻪُ " ayet-i kerimesindeİbrahim'in mimi'niötre,rabbühû'nun be'sinide üstün okumak gibi, " ﻧَﻌْﺒُﺪُ " kelimesininbe'siniesre okumak da böyledir. 440- Kur'an-ı Kerim'in kelimelerinden şeddesiz bir harfi yanılarak şeddeli ve şeddeli bir harfi şeddesiz okumak, med edilecek (uzatılacak) bir harfi kasr etmek (uzatmamak) ve kasr edilecek bir harfi med etmek, idğam edilecek (birbirine katılacak) harflerifekketmek (ayırmak) vefekkedilecek harfleri idğam eylemek, namazı bozmaz. " ﺍِﻳَّﺎﻙَ " kelimesini şeddesiz olarak okumak gibi. Yerinin dışında yapılanimâle(meyilli uzatma) da namazı bozmaz. " ﺑِﺴْﻢِ ﺍﻟﻠّٰﻪِ " veya " ﻣَﺎﻟِﻚَ ﻳَﻮْﻡِ ﺍﻟﺪِّﻳﻦِ " ayet-i kerimesiniimaleile okumak gibi. İnce okunacak bir harfi kalın, kalın okunacak bir harfi ince okumak da bunun gibidir. Çünkü bu hususlarda daumum-i belva(kaçınılması zor veya imkansız durum) vardır. 441- Kur'an okunurken yerinin dışındavakf(kıraatı kesmek, durmak) veyaiptida(kıraata başlamak) olsa, bakılır; eğer bununla mana değişmezse, namaz icma ile bozulmaz ve eğer mana değişirse bunda ihtilâf vardır. Fetva verilen görüş, bununla da namazın bozulmayacağıdır. Müteahhirîn (sonraki fıkıh alimleri)nin çoğunluğunun görüşü budur. Çünkü bunda da umum-i belva vardır. Herkes manayı bilip ona göre kıraatta bulunamaz. Ve unutmak, nefes kesilmek gibi arızalardan kurtulamaz. Bu sebeple " ﻻﺎ ﺍِﻟٰﻪَ " diye vakf edilip sonra " ﺍِﻻَﺎ ﻫُﻮَ " denilse veya " ﻗَﺎﻟَﺖِ ﺍﻟْﻴَﻬُﻮﺩُ " diye vakfedilip daha sonra " ﻋُﺰَﻳْﺮٌ ﺍِﺑْﻦُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ " diye başlanılsa, bununla tercih edilen görüşe göre namaz bozulmaz. 442- Kur'an'dan bir harf yerine yanılarak başka bir harf okunacak olsa, bakılır; eğer bu iki harfin arasında -kaf ile kef'te olduğu gibi- mahreç (harfin çıkış yeri) yakınlığı var ise, veya bunlar "sin ile sat gibi" bir mahreçten olup aralarındaibdal(bir harfin yerine başka bir harf koymak) caiz ise, bununla namaz bozulmaz. " ﻓَﻼﺎ ﺗَﻘْﻬَﺮْ " yerine " ﻓَﻼﺎ ﺗَﻜْﻬَﺮْ " ve " ﺍَﻟﺼَّﻤَﺪُ " yerine " ﺍَﻟﺴَّﻤَﺪُ " okunması gibi. " ﻓَﺘْﺢٌ ﻗَﺮِﻳﺐٌ " yerine " ﻓَﺘْﺢٌ ﻏَﺮِﻳﺐٌ " okunması da böyledir. " ﻯ ﺝ " harfleri bir mahreçten oldukları halde aralarında ibdal caiz değildir. Yani bunlar birbirinekalbedilmez (çevrilmez). 443- İki harf arasında mahreç birliği veya yakınlığı olmadığı halde umum-i belva bulunup bunların aralarını ayırmak müşkil bulunsa, bunlardan birinin yerine diğerinin telâffuz edilmesi, fıkıh alimlerinden bir çoklarına göre namazı bozmaz. " ﺽ " yerine " ﺩ ", " ﺫ " veya " ﻅ " harfinin okunması ve " ﺫ " yerine de " ﺯ " veya " ﻅ " harfinin telâffuz edilmesi gibi. " ﺹ " ile " ﺱ ", " ﻁ " ile " ﺕ " harfleri de böyledir. Birçok fıkıh alimi namazın bozulmayacağına fetva vermişlerdir. Ancak kasten böyle okunursa o zaman bozulur. Bu sebeple " ﻭَﻻﺎ ﺍﻟﻀَّﺎﻟِﻴﻦَ " yerine " ﻭَﻻﺎ ﺍﻟﻈَّﺎﻟِﻴﻦَ " veya " ﻭَﻻﺎ ﺍﻟﺪَّﺍﻟِﻴﻦَ " okunması namazın sahih olmasına mâni olmaz. Bununla beraber bu hususta başka görüşler de vardır. Bu harflerin aralarını ayırmaya gücü yetecek kimse için bunların böyle ibdaline meydan vermemek icap eder. Kasten böyle okunursa, namaz bozulur. 444- Aralarını külfetsiz olarak ayırmak mümkün olan iki harften birini diğeri ile değiştirmek, meselâ " ﺹ " yerine " ﻁ " harfini okumak, namazı ittifakla bozar. " ﺍَﻟﺼَّﺎﻟِﺤَﺎﺕُ " yerine " ﺍَﻟﻄَّﺎﻟِﺤَﺎﺕُ " okunması gibi " ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﺣَﺪٌ " yerine " ﺍَﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﺣَﺖٌ ve ﻓِﻄْﺮَﺓَ ﺍﻟﻠّٰﻪِ ﺍﻟَّﺘِﻰ ﻓَﻄَﺮَ " yerine " ﻓَﺘَﺮَ " okumak da böyledir. 445- Namazda Kur'an'dan bir kelimenin bir parçası kesilse, meselâ " ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ " yerinde unutmaktan veya nefesin kesilmesinden dolayı yalnız " ﺍَﻝْ " denilip daha sonra " ﺣَﻤْﺪُ " denilse veya okunacak bir kelime hatıra gelmeyip başka bir kelimeye geçilse, fıkıh alimlerinin çoğuna göre namaz bozulmaz. Hatta mana değişmiş olsa bile. Çünkü unutma ve nefesin kesilmesi hususunda zaruret ve umumi belva vardır. Hattâ " ﻣَﻄْﻠَﻊِ ﺍﻟْﻔَﺠْﺮِ " yerine nefesin kesilmesinden dolayı " ﻣَﻄْﻠَﻊِ ﺍﻟْﻔَﺞِّ " denilerek rükûya varılsa, namaz bozulmuş olmaz. Bununla beraber namazı bozacak bir lâfzın tamamını okumakla bir parçasını okumak müsavidir. Her iki takdirde namaz bozulur. 446- Kıraat esnasında bir kelimenin son harfi, diğer bir kelimeyevasledilecek (ulaştırılacak) olsa, alimlerin çoğunluğuna göre namaz bozulmaz. " ﺍِﻳَّﺎﻙَ ﻧَﻌْﺒُﺪُ " ve " ﺍِﻧَّٓﺎ ﺍَﻋْﻄَﻴْﻨَﺎﻙَ ﺍﻟْﻜَﻮْﺛَﺮَ " ayeti kerimesini " ﺍِﻳَّﺎ ﻛَﻨَﻌْﺒُﺪُ " ve " ﺍِﻧَّٓﺎ ﺍَﻋْﻄَﻴْﻨَﺎ ﻛَﺎﻟْﻜَﻮْﺛَﺮَ " diye okumak gibi. Şu kadar var ki, bu gibi kelimelerdesekte(sesin kesilmesi) yapılmamasına dikkat edilmelidir. Aynı şekilde " ﻳَﺤْﺴَﺒُﻮﻥَ ﺍَﻧَّﻬُﻢْ " yerinde " ﻳَﺤْﺴَﺒُﻮﻧَﻨَّﻬُﻢْ " diye vasl edilse namaz bozulmaz. 447- Kıraatta yanılarak bir harf ilave edilecek olsa bakılır; eğer mâna değişmezse, namaz bozulmaz. " ﻳُﺪْﺧِﻠْﻪُ ﻧَﺎﺭًﺍ " yerine " ﻳُﺪْﺧِﻠْﻬُﻢْ ﻧَﺎﺭًﺍ " okunması gibi. Fakat mâna değişirse, bir görüşe göre namaz bozulur. " ﺍِﻧَّﻚَ ﻟَﻤِﻦَ ﺍﻟْﻤُﺮْﺳَﻠ۪ﻴﻦَ " yerine " ﻭَﺍِﻧَّﻚَ ﻟَﻤِﻦَ ﺍﻟْﻤُﺮْﺳَﻠ۪ﻴﻦَ " okumak gibi. Çünkü bu halde kasemin cevabı, kasem kılınmış oluyor. Bununla beraber, bu hata ile namazın bozulmayacağı görüşünde olanlar da vardır. " ﻣَﺜَﺎﻧِﻰ " yerine " ﻣَﺜَﺎﻧِﻴﻦَ " ve " ﺯَﺭَﺍﺑِﻲ " yerine " ﺫَﺭَﺍﺑِﻴﺐُ " okunduğu takdirde de namaz bozulur. 448- Kur'an-ı Mübin'in kelimelerinden birinin bir harfi yanılarak noksan okunsa bakılır; eğer bu harf, kelimenin asıl harflerinden olup mâna değişirse, İmam-ı A'zam ile İmam Muhammed'e göre namaz bozulur. " ﻣِﻤَّﺎ ﺭَﺯَﻗْﻨَﺎﻫُﻢْ " yerine " ﻣِﻤَّﺎ ﺯَﻗْﻨَﺎﻫُﻢْ " ve " ﺟَﻌَﻠْﻨَﺎ " yerine " ﻋَﻠْﻨَﺎ " okunması gibi. Yine asıl harflerden olmamakla beraberhazf(bir harfin kaldırılıp okunmaması)ndan dolayı itikadı kafir olmayı gerektirecek bir mana meydana gelirse, yine namaz bozulur. " ﻭَﻣَﺎ ﺧَﻠَﻖَ ﺍﻟﺬَّﻛَﺮَ ﻭَﺍﻻﺎُﻧْﺜٰﻰ " yerine " ﻭَﻣَﺎ ﺧَﻠَﻖَ ﺍﻟﺬَّﻛَﺮَ ﺍﻻﺎُﻧْﺜٰﻰ " okunması gibi. Fakat bu hazfterhimsureti ile, yani kelimenin son harfini hazf ile olursa, namaz bozulmaz. " ﻭَﻧَﺎﺩَﻭْﺍ ﻳَﺎ ﻣَﺎﻟِﻚُ " yerine " ﻭَﻧَﺎﺩَﻭْﺍ ﻳَﺎ ﻣَﺎﻝِ " okumak gibi. 449- Namazda Kur'an'ın bir kelimesi veya harfi yanılarak kaldırılıp okunmasa bakılır, eğer mâna değişmezse namaz bozulmaz. " ﻭَﻟَﻘَﺪْ ﺟَٓﺎﺀَﺗْﻬُﻢْ ﺭُﺳُﻠُﻨَﺎ " yerine " ﻭَﻟَﻘَﺪْ ﺟَٓﺎﺀَﻫُﻢْ ﺭُﺳُﻠُﻨَﺎ " okunması gibi, " ﻭَﻣَﺎ ﺗَﺪْﺭ۪ﻯ ﻧَﻔْﺲٌ ﻣَﺎﺫَﺍ ﺗَﻜْﺴِﺐُ ﻏَﺪًﺍ " ayeti kerimesinde " ﺫَﺍ " yı ve " ﺟَﺰٰٓﻭُۭ۬ﺍ ﺳَﻴِّﺌَﺔٍ ﺳَﻴِّﺌَﺔٌ ﻣِﺜْﻠُﻬَﺎ " ayet-i kerimesinde de ikinci " ﺳَﻴِّﺌَﺔٌ "ü okumamak da böyledir. Fakat mana değişirse, çoğu alimlere göre namaz bozulur. " ﻓَﻤَﺎ ﻟَﻬُﻢْ ﻻﺎﻳُﻮْۭﻣِﻨُﻮﻥَ " yerine " ﻓَﻤَﺎ ﻟَﻬُﻢْ ﻳُﻮْۭﻣِﻨُﻮﻥَ " okunması gibi. Kaldırılıp okunmayan harf, asıl harflerden olmadığı veya asıl harflerden olmakla beraber mâna değişmediği takdirde namaz bozulmaz. " ﺍَﻟْﻮَﺍﻗِﻌَﺔُ " kelimesini " ﺓ "siz okumak gibi. " ﺗَﻌَﺎﻟٰﻰ ﺟَﺪُّ ﺭَﺑِّﻨَﺎ " yı " ﺗَﻌَﺎﻝَ ﺟَﺪُّ ﺭَﺑِّﻨَﺎ " okumak da böyledir. 450- Kur'an-ı Kerim'in bir kelimesi namazda tekrar edilse bakılır. Eğer bununla mâna değişmezse namaz bozulmaz, değişirse bazı fıkıh alimlerine göre yine bozulmaz. Diğer bazılarına göre ise, bozulur, sahih görülen de budur. " ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ " yerine " ﺭَﺏِّ ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ " okumak gibi. Bununla mânanın değişeceğini bilen kimsenin bunu böyle kasten okuması, şüphesiz namazı bozar. Fakat sadece dil sürçmesi ile veya mahreci doğru yapmak kasdıyla okunduğu takdirde, namazın bozulmayacağı daha uygun görülmektedir. Aynı şekilde bir kelimenin bir harfi tekrar edilse bakılır: Eğer şeddeli bir harfi iyice belirtmek için ise, namaz bozulmaz. " ﻣَﻦْ ﻳَﺮْﺗَﺪَّ " yerine " ﻣَﻦْ ﻳَﺮْﺗَﺪَّﺩَ " okunması gibi. Fakat " ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ " yerine üç lam ile " ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠِﻠّٰﻪِ " okunması gibi ise, namaz bozulur. 451- Âyetlerdeki kelimelerin harfleri yanılarak öne alınsa veya tehir edilecek olsa, bakılır, eğer mâna değişir ise, namaz bozulur. " ﻋَﺼْﻒٌ " ve " ﺧُﺴْﺮٌ " yerine " ﻋَﻔْﺺٌ " ve " ﺳُﺮْﺥٌ " okunması gibi. Fakat mâna değişmezse bozulmaz. " ﻏُﺜَٓﺎﺀً ﺍَﺣْﻮٰﻯ " yerine " ﻏُﺜَٓﺎﺀً ﺍَﻭْﺣٰﻰ " okunması gibi. Tercih edilen budur. 452- Kur'an-ı Kerim'in okunmasında bir kelime yanılarak ilave edilecek olsa, bakılır, eğer o ilave edilen kelime, Kur'an'da bulunup mânayı değiştirmezse, namazı bozmaz. ﻻﺎﺗَﻌْﺒُﺪُﻭﻥَ ﺍِﻻَﺎ ﺍﻟﻠّٰﻪَ ﻭَﺑِﺎﻟْﻮَﺍﻟِﺪَﻳْﻦِ ﺍِﺣْﺴَﺎﻧًﺎ ayeti kerimesinin sonuna " ﻭَﺑَﺮًّﺍ " kelimesini ilâve gibi. İlave edilen kelime, Kur'an'da bulunmamakla beraber mânayı değiştirmediği takdirde de hüküm böyledir. " ﻓ۪ﻴﻬِﻤَﺎ ﻓَﺎﻛِﻬَﺔٌ ﻭَﻧَﺨْﻞٌ ﻭَﺭُﻣَّﺎﻥٌ " ayet-i kerimesini " ﻭَﻧَﺨْﻞٌ ﻭَﺗُﻔَّﺎﺡٌ ﻭَﺭُﻣَّﺎﻥٌ " diye okumak gibi. Şu kadar var ki " ﺗُﻔَّﺎﺡٌ " kelimesi Kur'an'da bulunmadığı için İmam Ebu Yusuf'a göre bununla namaz bozulur. Fakat ilave edilen kelime, Kur'an'da bulunduğu halde itikadı kafirliği gerektirecek derecede mânayı değiştirirse, namazı bozar. ﻣَﻦْ ﺍٰﻣَﻦَ ﺑِﺎﻟﻠّٰﻪِ ﻭَﺍﻟْﻴَﻮْﻡِ ﺍﻻﺎٰﺧِﺮِ ﻭَﻋَﻤِﻞَ ﺻَﺎﻟِﺤًﺎ ﻓَﻠَﻬُﻢْ ﺍَﺟْﺮُﻫُﻢْ ayet-i celilesinesalihan'dansonra " ﻭَﻛَﻔَﺮَ " kelimesini ilâve etmek gibi. 453- Kur'an-ı Mübin'in kelimelerinden biri diğerinden önce okunup mâna değişmezse, namaz bozulmaz. " ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺯَﻓ۪ﻴﺮٌ ﻭَﺷَﻬ۪ﻴﻖٌ " yerine " ﻓ۪ﻴﻬَﺎ ﺷَﻬ۪ﻴﻖٌ ﻭَﺯَﻓ۪ﻴﺮٌ " okunması gibi. Fakat mâna değişirse, fıkıh alimlerinin çoğuna göre namaz bozulur; ﺍِﻥَّ ﺍﻻﺎَﺑْﺮَﺍﺭَ ﻟَﻔ۪ﻰ ﻧَﻌ۪ﻴﻢٍ ﻭَﺍِﻥَّ ﺍﻟْﻔُﺠَّﺎﺭَ ﻟَﻔ۪ﻰ ﺟَﺤ۪ﻴﻢٍ ayet-i kerîmesindecehim'ievvel,ne'im'isonra okumak gibi. 454- Kur'an-ı Kerim'in iki kelimesi diğer iki kelimesi üzerine yanılarak takdim edilse bakılır; eğer mâna değişmezse, namaz bozulmaz. ﻳَﻮْﻡَ ﺗَﺴْﻮَﺩُّ ﻭُﺟُﻮﻩٌ ﻭَﺗَﺒْﻴَﺾُّ ﻭُﺟُﻮﻩٌ okunması gibi. Fakat mâna değişirse, namaz bozulur; " ﻓَﻼﺎ ﺗَﺨَﺎﻓُﻮﻫُﻢْ ﻭَﺧَﺎﻓُﻮﻥِ " yerine " ﻓَﺨَﺎﻓُﻮﻫُﻢْ ﻭَﻻﺎ ﺗَﺨَﺎﻓُﻮﻥِ " okunması gibi. 455- Kur'an-ı Kerim'de ALLAH Tealâ'nın isimlerinden birine yanılarakte'nis(dişilik)harfiilâve edilse, bir görüşe göre namaz bozulur. Daha sahih görülen diğer bir görüşe göre bozulmaz. " ﺍِﻻَٓﺎ ﺍَﻥْ ﻳَﺎْﺗِﻴَﻬُﻢُ ﺍﻟﻠّٰﻪُ " ayet-i kerimesini " ﺍِﻻَٓﺎ ﺍَﻥْ ﺗَﺎْﺗِﻴَﻬُﻢُ ﺍﻟﻠّٰﻪُ " okumak da bu kısımdandır. 456- Bir ismin yerine yanılarak diğer bir isim okunarak onunla nisbet değişirse bakılır; eğer kendisine nisbet edilen şey Kur'an'da bulunmazsa, namaz ihtilafsız bozulur. " ﻣَﺮْﻳَﻢَ ﺍﺑْﻨَﺔَ ﻏَﻴْﻼﺎﻥَ " okunması gibi. " ﻋِﻴﺴَﻰ ﺑْﻦُ ﻟُﻘْﻤَﺎﻥَ " okunması ile de namaz bozulur. Çünkü Hz.İsa (A.S) babasız olarak yaratılmıştır. Bu nisbet, Kur'an'a muhaliftir. Ve eğer Kur'an'da bulunursa fıkıh alimlerinin çoğuna göre namaz bozulmaz, " ﻣَﺮْﻳَﻢَ ﺍﺑْﻨَﺔَ ﻟُﻘْﻤَﺎﻥَ " ve " ﻣُﻮﺳَﻰ ﺑْﻦُ ﻋِﻴﺴَﻰ " okunması gibi. 457- Rahmet ayeti, azap ayeti ile ve aksine azab âyeti, rahmet âyeti ile bitirmek veya ﺍَﻟﺮَّﺣْﻤٰﻦُ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﻌَﺮْﺵِ ﺍﺳْﺘَﻮٰﻯ yerine " ﺍَﻟﺸَّﻴْﻄَﺎﻥُ " diye okumak fıkıh alimlerinin çoğuna göre namazı bozar. İmam Ebu Yusuf'tan bir rivayete göre bozmaz, diğer sahih görülen rivayete göre bozar. Çünkü ALLAH Teâlâ'nın haber verdiğinin aksi haber verilmiş olur. 458- " ﺑَﻠٰﻰ " yerinde " ﻧَﻌَﻢْ " okunsa, meselâ ﺍَﻟَﺴْﺖُ ﺑِﺮَﺑِّﻜُﻢْۜ ﻗَﺎﻟُﻮﺍ ﺑَﻠٰﻰ yerine " ﻧَﻌَﻢْ " denilse, fıkıh alimlerinin çoğuna göre namaz bozulur. Çünkübelâ,olumsuzluğu reddetmek, müspet olanı tasdik içindir.Neamise, olumsuzu tasdik içindir. Şöyle ki, "Ben sizin Rabbiniz değil miyim?" sualine "belâ" diye cevap verilince, mâna "Evet sen bizim Rabbimizsin." demek olur. Halbukineamdenilince mâna, "Evet sen bizim Rabbimiz değilsin." demek olur ki, bu bir inkârdır. 459- Okunan lâfız, Kur'an'da bulunduğu halde Kur'an'daki kelime ile aralarında mânaca yakınlık bulunmasa bakılır; eğer itikadı kafirliği gerektirici şeylerden olursa, fıkıh alimlerinin çoğuna göre namazı bozar. Bu hususta İmam Ebu Yusuf'tan sahih görülen rivayet de böyledir. ﻭَﻋْﺪًﺍ ﻋَﻠَﻴْﻨَﺎ ﺍِﻧَّﺎ ﻛُﻨَّﺎ ﻓَﺎﻋِﻠ۪ﻴﻦَ yerine " ﻏَﺎﻓِﻠِﻴﻦَ " okunması gibi. 460-Elseg= peltek olan kimse, " ﺭ " harfini " ﻍ " veya " ﻝ " yahut " ﻱ " olarak telâffuz etse, namazı bozulmaz. " ﺭَﺏِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ " yerine " ﻟَﺐِّ ﺍﻟْﻌَﺎﻟَﻤ۪ﻴﻦَ " demesi gibi. Bununla beraber böyle bir kimse için mümkün olduğu kadar dilini düzeltmeye çalışması lâzımdır. Doğru okuyamadığı harf bulunmayan âyetleri bulup okumalıdır. Böyle bir kimse,ümmi(Kur'an-ı Kerim okumasını bilmeyen) gibidir. Kendisine güzel Kur'an okuyanların uymaları caiz olmaz. 461- " ﺍَﻟْﺤَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ " kelimesini, " ﺍَﻟْﻬَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ " veya " ﺍَﻟْﺨَﻤْﺪُ ﻟِﻠّٰﻪِ " okuyanlar veya " ﻗُﻞْ ﻫُﻮَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﺣَﺪٌ " ayet-i kerimesini " ﻛُﻞْ ﻫُﻮَ ﺍﻟﻠّٰﻪُ ﺍَﺣَﺪٌ " diye telâffuz edenler de başka türlü okuyamadıkları takdirde peltek hükmünde bulunurlar. 462- Bir kimse namaz kılarken büyük bir hata ile kıraatte bulunduktan sonra, dönüp doğru bir şekilde kıraat eylese namazı caiz olur. Deniliyor ki, bir namaz bir çok yönlerden sahih olduğu halde bir yönden bozulsa, ihtiyaten bozulduğuna hükmedilir. Bundan kıraat hususu müstesnadır. Çünkü bu hususta umumî belvâ (kaçınılması zor ve imkansız bir durum) vardır. Sahih olma yönü tercih edilir. Bununla beraber bu hususta da namazı yeniden kılmak ihtiyata daha uygundur. (İmam Şafii'ye göre Fatiha'nın dışındaki hata namazı bozmaz. Çünkü ona göre kasden olmayan bir söz, namazı bozmaz. Bu hata ise, kasıtlı değildir. Fatiha'daki hata ile namazın bozulması ise, mezhebine göre Fatihasız namazın caiz olmamasından dolayıdır). Kıraat bahsine müracaat!