HACCIN SÜNNETLERİ

Büyük İslâm İlmihali · s.401

42- Hac ibadetinin sünnetleri şunlardır. 1. İhrama girerken tamamen yıkanmak veya abdest almak. Bu yıkanmak sadece bir temizlik maksadı ile yapılır. Bundan dolayı hac için ihrama girecek kadın hayızlı ve lohusa olsa da yıkanması sünnettir. 2. İhramın sünneti niyeti ile iki rekat namaz kılmak. İlk rekâtında Kâfirun suresini, ikinci rekatında da İhlas suresini okumalıdır. 3. İhram için beyaz ve yeni peştamal ile omuz havlusu tutmak. Bunların yenisi ve beyaz renklisi, yıkanmışından ve başka renklisinden daha faziletlidir. 4. İhrama girmeden önce gül gibi güzel kokulu bir şey sürünmek. 5. İhramdan sonra her seher vaktinde, her namaz kılışta, her yokuşa çıkıp inişte, her yolcu kafilesine rast gelince orta bir sesle üç kere "lebbeyk ALLAH'ümme lebbeyk" diye telbiyede bulunmak. 6. Telbiyeler'den sonra Peygamberi Zişan (S.A.V) Efendimiz'e çokça salat-ü selamda bulunmak. 7. Salat-ü selamdan sonra ALLAH Teâlâ'ya yalvarmak ve bilhassa: ﺍَﻟﻠَّﻬُﻢَّ ِﻧِّﻰ َﺳَْﻠُﻚَ ﺭِﺿَﺎﻙَ ﻭَﺍﻟْﺠَﻨَّﺔَ ﻭََﻋُﻮﺫُ ﺑِﻚَ ﻣِﻦْ ﻏَﻀَﺒِﻚَ ﻭَﺍﻟﻨَّﺎﺭِ "ALLAH'ümme innî es'elüke rızake ve'l-cennete ve eûzü bike min gazabike ve'n-nar." Ey ALLAH'ım! Ben senden rızanı ve cennetini dilerim, gazabından ve ateşten sana sığınırım, diye dua etmek. İmam Muhammed'e göre duada tevkit, yani daima aynı dualara alışkanlık kalbin inceliğini- hassasiyetini giderir, samimiyete aykırı bulunur, bir alışkanlık halini alarak tam bir şuurla beraber bulunmamış olur. Bunun için herkes dilediği şekilde dua etmelidir. Bu müstehaptır. Bununla beraber Rasül-i Ekrem (S.A.V)den nakledilen ve rivayet edilen dualar ile teberrük edilmesi (bereket umulması) da güzel görülmüştür. 8. Mekke-i mükerreme'ye girmek için yıkanmak ve gündüzün girmek, Kâbe-i muazzama'yı görünce dua etmek, Beytullah'ın önünde tekbir ve tehlilde bulunmak. 9. Taşradan gelenler için tavaf-ı kudûmda bulunmak. Geç kalıp da Mekke-i mükerreme'ye girmeden Arafat'a çıkanlardan bu tavaf-ı kudûm düşer. 10. Mekke-i mükerreme'de bulundukça vakit vakit nafile olarak tavaf etmek. 11. Tavaf-ı ziyarette erkeklerin "ıztıba" etmeleri. Yani tavafa başlamadan evvel omuzlarına almış oldukları örtülerin birer ucunu sağ koltuklarının altından alarak sol omuzları üzerine atmaları. 12. Tavaf-ı ziyaretin ilk üç şavtında=devrinde erkeklerin "remel" etmeleri. Yani adımlarını kısaltarak omuzlarını silkerek çalımlıca bir sürat göstermeleri. Bu, hacıların şevkine, kuvvet ve sağlamlılığına dayanıklılığına âit bir nişanedir. Rasül-ü Ekrem (S.A.V) Efendimiz kaza etmiş olduğu umresinde Ashab-ı Kiram ile beraber bu vaziyette tavaf ederek karşıdan seyreden ve Sahabe-i Kiram'ın zayıf düştüklerini sanan Mekkelilere Ehl-i İslam'ın kuvvet ve büyüklüğünü göstermek istemişti. Bu sünneti seniyyeye hâlâ riayet edilir. Bu remel, tavaf-ı kudûmde de yapılabilirse de tavaf-ı ziyarette yapılması daha faziletlidir. Veda tavafında yapılmaz. 13. Safâ ile Merve arasında sa'y ederken oradaki iki yeşil direk arasını erkeklerin süratle geçip sonra yine yavaş yavaş yürümeleri. Bu süratle yürüyüşe"hervele"denir. 14. Zilhiccenin yedinci günü öğle namazından sonra Mekke-i mükerreme'de tek bir hutbe okunup insanlara haccın menasiki, yani yapılması lazım gelen vazifeleri öğretmek. 15. Zilhicenin, sekizinci günü güneşin doğmasından sonra Mekke-i mükerreme'de "Mina" ya çıkmak ve o gece Mina'da kalmak. Mina Hareme dahildir. 16. Zilhiccenin dokuzuncu günü, güneşin doğmasından sonra Mina'dan Arafat'a çıkmak. Arafat'ta veliyyülemr veya vekili, ikindi namazını öğle namazı ile beraber öğle vaktinde kıldırır. Namazdan evvel, zeval(öğle)den sonra iki hutbe okur, insanlara Arafat'ta ve Müzdelife'de durmalarına ve diğer hac fiillerine dair malumat verir. 17. Kurban bayramının ilk gününde bir hutbe okunarak haccın geri kalan yapılması gerekli vazifelerini beyan etmek. Bununla hutbeler üç defa okunmuş olur. 18. Arafat'ta ve Müzdelife'deki namazlarda yalvarma-yakarma ve niyaz ile göz yaşları dökmek veya döker gibi bir vaziyet almak, kendi hakkında ve anası, babası, din kardeşleri hakkında hayırlı dualarda bulunmak. Arafat, Harem dairesinden hariç, sahradan sayılır. Burada hacıların duruşu, Cuma gününe tesadüf etse, Cuma namazı kılınmaz. 19. Güneşin batmasından sonra Arafat'tan ağır ağır inmek ve Müzdelife'ye varıldığı vakit, gelen gidenlere engel olmamak için vadiden yüksekçe bulunup "Meş'ari haram" denilen "Kuzah tepesi" yakınına konmak. 20. Bayram gecesi Müzdelife'de kalıp bayram sabahı Mina'ya inmek ve kurban kesme günlerinde bütün yol eşyası ile beraber Mina'da kalmak. 21. Mina'da taşlar atılırken Mina'yı sağa, Mekke-i mükerreme'yi sola almak, sırasıyla evvela Cemre-i ûla'yı, sonra Cemre-i vüstâ'yı yaya olarak, daha sonra da Cemre-i Akabe'yi binitli olarak taşlamak ve bu son cemrede taşları aşağıdan yukarıya doğru atıvermek. 22. Taşlamaya ilk gün güneşin doğmasıyla zeval(öğle vakt)i arasında diğer günlerde ise zeval ile güneşin batışı arasında başlamak 23. Mina'dan Mekke-i mükerreme'ye acele inmek isteyen kimse için Zilhicce'nin, on ikinci günü güneşin batmasından evvel yola çıkmak, güneşin batmasına kadar durması mekruhtur. 24. Mina'dan Mekke-i mükerreme'ye gelirken "Muhassab" ve "Ebtah" denilen düz bir mevkiye bir müddetçik inivermek. 25. Veda tavafından ve iki rekat namazdan sonra zemzem suyundan Beytullah'a bakarak ayakta kana kana içmek ve bu mübarek sudan başa ve bedene dökünmek. 26. Hacer-i Esved ile Kâbe-i muazzama'nın kapısı arasında bulunup "Mültezem" denilen yere göğsü ve yüzü koyarak sürüvermek. 27. Kimseye zahmet vermeksizin Kâbe-i muazzama'nın örtüsüne yapışıp duada bulunmak ve içerisine girmek mümkün olunca, kemali edep ve tazim ile girip iki rekat namaz kılmak. Kâbe-i muazzama'nın estarına = perdesine sarılmak, Mültezem'e sürünme; ALLAH'u Teâlâ'ya yakın olmaya duyulan şevk ve heyecanın bir remzidir. Beytullah'a olan muhabbetin, Hak Teâlâ'nın mağfiretini ısrarla niyazın ve Mabûdü Kerim Hazretlerine sığınmanın bir nişanesidir. 28. Medine-i Münevvere'ye gidip Resulü Ekrem (S.A.V) Efendimizi ziyaret etmek. Haccın sünnetlerini terk eden faziletten mahrum, belki de günahkâr olursa da, üzerine kurban kesmek gibi bir ceza lâzım gelmez. (Şafiilere göre arefe gecesi Mina'da kalmak sünnet, teşrik (Kurban bayramı bir, iki ve üçüncü günün) gecelerinde ise kalmak vaciptir.)