DÖRDÜNCÜ HATVESİ
Âsâr-ı Bediiye · s.114
Der veya dedirir:"Sizi idare eden ve bana muhâsım vaziyetini alanlar -ki Anadolu'daki sergerdeleridir- maksatları başkadır. Niyetleri din ve İslâmiyet değildir." Şu vesveseye karşı deriz:Vesilelerde niyetin tesiri azdır. Maksadın hakikatini tağyir etmez. Çünkü maksud, vesilenin vücuduna terettüp eder; içindeki niyete bakmaz. Meselâ ben bir define veya su bulmak için bir kuyu kazıyorum. Biri geldi, kendini saklamak veya orada muzahrefatını defnetmek için, bana yardım ederek kazdı. Suyun çıkmasına ve definenin bulunmasına niyeti tesir etmez. Su, fiiline, kazmasına bakar, niyetine bakmaz. Bunun gibi; onlar bizi Kâ'be'ye götürüyorlar. Kur'an'ı yüksek tutmak istiyorlar.Bütün felâketimizin menba'ı olan Avrupa muhabbetinebedel, husumetini esas tutuyorlar. Niyetleri ne olursa olsun, bu maksatların hakikatini tağyir edemez.