Kalimah Kahiji
Al-Kalimat · hlm. 1
"Bismillah" téh awal tina saban kasaéan. Urang ogé, dina kawitna, ngawitan ku éta. Sing kauninga, hé nafsu sim kuring! Ieu kalimah nu pinuh barokah téh, sakumaha janten lambang Islam, ogé janten wirid lisan sadaya mahluk ku basa kaayaanana (lisânul-hâl). Upami anjeun palay ngartos kumaha "Bismillah" téh hiji kakuatan ageung nu moal aya séépna, hiji barokah nu moal aya pegatna, mangga tingali sareng dangukeun ieu carita ibarat. Kieu:
Jalmi nu ngumbara di sagara keusik Arab Badui kedah nyandak nami hiji kapala kabilah sarta lebet kana panyalindunganana, supados salamet tina kajahatan para begal sarta tiasa nyumponan sagala kabutuhanana. Upami henteu, nyalira baé mah tangtos bakal balangsak nyanghareupan musuh nu taya watesna sareng kabutuhan nu taya tungtungna. Tah, kanggo lalampahan sapertos kitu, aya dua jalmi nu miang ka sahara. Nu saurang handap asor, nu saurang deui adigung... Nu handap asor nyandak nami hiji kapala kabilah; nu adigung henteu... Nu nyandak nami mah ngumbara kalayan salamet di mana-mana. Upami pendak sareng begal jalan (qâthi'ut-tharîq), anjeunna nyarios: "Sim kuring ngumbara ku nami kapala kabilah Pulan." Si begal ngaléos, teu wantun ngaganggu. Upami lebet ka hiji kémah, ku éta nami anjeunna dihormat. Dupi nu adigung téa, sapanjang lalampahanana nandangan balahi nu teu kedah dicarioskeun deui; salamina ngadégdég sieun, salamina jajaluk. Manéhna janten hina, janten wirang.
Tah, hé nafsu sim kuring nu adigung! Anjeun téh éta musafir. Ari ieu dunya téh hiji sagara keusik. Kalemahan (ajz) sareng kafakiran (faqr) anjeun taya watesna; musuh sareng kabutuhan anjeun taya tungtungna. Ku margi kitu, candak asma Gusti Mâlik nu Langgeng sareng Gusti Hâkim nu Azali nu ngawasa ieu sahara, supados anjeun luput tina jajaluk ka sakumna jagat sareng tina ngadégdég payuneun saban kajadian.
Leres, ieu kalimah téh hiji harta karun nu kalintang barokahna: kalemahan sareng kafakiran anjeun nu taya tungtungna, ku ieu kalimah, ditalikeun kana kudrat sareng rohmat nu taya watesna, sarta ngajantenkeun kalemahan sareng kafakiran téa juru syafaat nu pangditampina di payuneun Gusti Qadîr Rahîm. Leres, jalmi nu ngalampah ku ieu kalimah téh ibarat jalmi nu ngadaptarkeun dirina janten prajurit: ngalampah ku nami nagara, teu sieun ku saha waé; "ku nami undang-undang, ku nami nagara," saurna, teras sagala padamelan dipilampah, sagala perkawis disanghareupan kalayan tabah.
Dina kawitna parantos disanggemkeun: sadaya mahluk nyebat "Bismillah" ku basa kaayaanana. Leres kitu?
Leres. Sapertos upami anjeun ningali aya hiji jalmi sumping, teras maksa sakumna pangeusi kota ngalih ka hiji tempat sarta maksa aranjeunna damel — anjeun tangtos uninga kalayan yakin yén éta jalmi henteu ngalampah ku namina nyalira, sanés ku kakuatanana nyalira; nanging manéhna téh saurang prajurit, ngalampah ku nami nagara, nyarandé kana kakuatan hiji raja. Nya kitu deui, sagala perkawis ngalampah ku asma Gusti Nu Maha Haq; nepi ka binih-binih sareng siki-siki nu lembut lir zarrah téh nanggung tangkal-tangkal nu garedé dina sirahna, ngangkat momotan sagedé gunung. Hartosna, saban tangkal nyebat "Bismillah": minuhan leungeunna ku bubuahan tina Khazanah Rohmat, teras janten palayan nu nyuguhkeun éta ka urang sadaya. Saban kebon nyebat "Bismillah", teras janten hiji kancah tina Dapur Kudrat, nu di jerona rupi-rupi tuangeun nu raos, seueur rupina tur béda-béda, diasakan sasarengan. Saban sato nu pinuh barokah — sapi, onta, domba, embé — nyebat "Bismillah", teras janten pancuran susu tina kucuran rohmat-Na, nyanggakeun ka urang sadaya, ku asma Gusti Razzâq, tuangeun nu panglembutna, pangberesihna, lir cai kahirupan. Akar sareng urat pepelakan, tatangkalan, sareng jujukutan nu laleuleus lir sutra, nyebat "Bismillah", teras nembus batu sareng taneuh nu tareuas; ku asma Alloh, ku asma Gusti Rahmân — kitu saurna — sagala perkawis janten taluk ka manéhna.
Leres, sakumaha dahan-dahan nyebar di awang-awang tur ngabuahan, nya kitu ogé akar-akar nu nyebar kalayan kagampilan nu sampurna dina batu sareng taneuh nu teuas sarta ngahasilkeun buah di jero taneuh; kitu deui daun-daun héjo nu lemes tetep seger baseuh mangpirang-pirang sasih nyanghareupan panas nu ngentak-ngentak — ieu sadayana nampiling sungut kaom thabî'iyyûn (naturalis) sataker tanaga, sarta nyolok kana panonna nu sing lolong téa, bari nyarios: Malah kateuasan sareng panas nu jadi andelan anjeun ogé ngalampah di handapeun paréntah-Na; nepi ka urat-urat nu laleuleus lir sutra téa, masing-masing lir iteuk Nabi Musa (a.s.), tumut kana paréntah
فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ
teras meulah batu. Sareng daun-daun ipis nu lemes lir keretas sigarét téa, masing-masing lir anggahota salira Nabi Ibrahim (a.s.), maos ayat
يَا نَارُ كُون۪ى بَرْدًا وَ سَلاَمًا
nyanghareupan panas nu nyemburkeun seuneu.
Ku margi sagala perkawis sacara maknawi nyebat "Bismillah" sarta nyandak ni'mat-ni'mat Alloh ku asma Alloh teras masihkeun ka urang sadaya, urang ogé kedah nyebat "Bismillah". Kedah masihan ku asma Alloh, kedah nampi ku asma Alloh. Ku margi kitu, urang teu kénging nampi ti jalmi-jalmi lalawora (ghâfil) nu henteu masihan ku asma Alloh...
Patarosan: Ka manusa nu kalungguhanana mung saukur palayan panyuguh, urang masihan pangaos. Dupi Alloh, Nu Kagungan sajatining barang, naon pangaos nu dipundut ku Mantenna?
Waleran: Leres, pangaos nu dipundut ku Gusti Mun'im Sajati téa ti urang, minangka waleran kana ni'mat-ni'mat sareng barang-barang nu kalintang pangajina éta, nyaéta tilu perkawis. Hiji: zikir. Hiji deui: sukur. Hiji deui: pikir. Dina kawitna, "Bismillah" téh zikir. Dina ahirna, "Alhamdulillah" téh sukur. Ari di antawisna — mikir sareng ngartos yén ieu ni'mat-ni'mat, nu mangrupi kaajaiban karya seni nu kalintang pangajina, téh mu'jizat kudrat-Na sareng hadiah rohmat-Na Gusti Ahad Samad — éta téh pikir. Sakumaha bodona nyium sampéan jalmi miskin nu mung nyandak hadiah raja nu ageung pangajina ka anjeun, bari henteu wawuh ka nu kagungan hadiahna — nya kitu ogé, muji sareng mikanyaah ka nu masihan ni'mat sacara lahiriah wungkul, bari hilap ka Gusti Mun'im Sajati, téh sarébu tingkat langkung bodo deui ti éta.
Hé nafsu! Upami anjeun teu palay bodo sapertos kitu: geura masihan ku asma Alloh, geura nampi ku asma Alloh, geura ngawitan ku asma Alloh, geura midamel ku asma Alloh. Wassalâm.