Saking Kempalan Risale-i Nur

Tuntunan Para Wanita · hlm. 1

TUNTUNAN PARA WANITA

Panganggit

Bedîüzzaman Said Nursî

Kula sedaya nyuwun pangapunten dhateng para maos, awit nalika nerjemahaken kitab-kitab Risale-i Nur ingkang dados adikaryanipun Kanjeng Üstad Said Nursî ingkang agung, kula sedaya boten saged mantulaken kaéndahan ingkang wonten ing aslinipun. Kula sedaya nerjemahaken kanthi niyat supados saged dados lantaraning paédah (istifadah).

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

SATUNGGALING WAWAN-REMBAG KALIYAN GOLONGANING PARA WANITA, PARA AHLI IMAN INGKANG DADOS SADHÈRÈK-AKHIRAT KULA

Nalika kula mirsani katresnaning golonganing para wanita ing sawetawis wilayah dhateng Nur kanthi tulus tur mempeng, sarta nalika kula mangertos kapitadosanipun dhateng piwulang-piwulang kula bab Nur ingkang ngungkuli sanget wates kula; ing wekdal kula dhateng kaping tiga dhateng Isparta ingkang mubarok tuwin dhateng Madrasatuz-Zahra ingkang maknawi, kula mireng bilih golonganing para wanita ingkang dados sadhèrèk-akhirat kula ingkang mubarok menika sami ngentosi satunggaling piwulang saking kula. Kados-kados badhé wonten piwulang kula tumrap piyambakipun ing masjid awujud wejangan.

Mangka kula menika sakit saking sekawan-gangsal segi, tur morat-marit, malah boten kadugi micara tuwin manggalih; éwadéné ing dalu menika, kanthi satunggaling pèngetan ingkang sanget, tumanjeng ing manah kula: sarèhning gangsal-welas taun kepengker, awit panyuwuning para nèm-nèman, panjenengan sampun nyerat Tuntunan Para Mudha (Gençlik Rehberi) kanggé piyambakipun, tur kathah sanget ingkang mendhet paédah; mangka golonganing para wanita menika, langkung tinimbang para nèm-nèman, ing jaman menika mbetahaken tuntunan ingkang makatèn.

Kula ugi, minangka wangsulan tumraping pèngetan menika, sinaosa kanthi morat-marit, ringkih, tuwin apes, kula ngandharaken sawatawis prakawis ingkang prelu kanthi cekak sanget srana «Tigang Nukat», dhateng para sadhèrèk kula ingkang mubarok tuwin dhateng para putra kula ingkang nèm sacara maknawi.

NUKAT INGKANG KAPISAN:

Sarèhning dhasar ingkang paling wigatos saking Risale-i Nur inggih welas-asih, mila golonganing para wanita — awit piyambakipun dados pahlawaning welas-asih — sacara fitrah langkung raket kaliyan Risale-i Nur. Walillâhil-hamd, karaketan fitrah menika karaosaken ing kathah papan. Pangurbanan ing welas-asih menika ngemot makna ikhlas ingkang sajati tuwin pangurbanan ingkang tanpa nyuwun wewales, mila ing jaman menika sanget wigatosipun.

Inggih, satunggaling ibu ingkang ngurbanaken nyawanipun tanpa nyuwun epah babar pisan kanggé ngluwari putranipun saking bebaya, sarta kanthi ikhlas ingkang sajati ngurbanaken badanipun kanggé putranipun miturut tugas fitrahipun, nedahaken bilih ing para wanita wonten satunggaling kapahlawanan ingkang inggil sanget. Srana mekaring kapahlawanan menika, piyambakipun saged ngluwari gesang donyanipun sarta gesang langgengipun. Nanging srana sawatawis aliran ingkang awon, watak ingkang kiyat tur aji menika boten mekar, utawi kasalahginakaken. Satunggaling conto alit saking atusan contonipun inggih makatèn:

Ibu ingkang welas-asih menika nindakaken saben pangurbanan supados putranipun boten kejlungup ing bebaya ing gesang donya sarta angsal paédah, mila anggènipun nggulawenthah makatèn. Kanthi ngucap «Anakku dadia pasha» piyambakipun masrahaken sedaya bandhanipun; mundhut putranipun saking sekolah tahfidz, kakintunaken dhateng Éropah. Nanging piyambakipun boten manggalih bilih gesang langgenging putra menika mlebet ing bebaya, tuwin ngudi ngluwari saking pakunjaran donya, boten manggalih anggènipun kejlungup ing pakunjaran naraka. Kosok-wangsulipun welas-asih fitrah, putranipun ingkang tanpa dosa menika, ingkang samesthinipun dados juru-syafaat ing akhirat, malah kadadosaken juru-gugat. Putra menika badhé nggresah: «Kénging menapa panjenengan njalari kacilakan kula menika tanpa nyantosani iman kula?» Sarta ing donya, awit boten nampi gegulang Islam kanthi jangkep, putra menika boten saged males kanthi samesthinipun tumraping welas-asihing ibunipun ingkang ébat, malah mbokmenawi kathah cacadipun.

Menawi welas-asih sajati menika boten kasalahginakaken, malah srana wewadosing welas-asih menika kaangge ngluwari putranipun ingkang mlarat saking naraka — inggih pakunjaran langgeng — tuwin saking pejah ing salebeting kesasar ingkang dados pati-langgeng; pramila saben kesaénan ingkang katindakaken déning putra menika, satunggal tikelipun katulis ing buku amaling ibunipun. Mila, kadosdéné sasampunipun ibunipun pejah, ing saben wekdal putra menika ngintunaken cahya dhateng nyawaning ibunipun srana kesaénan-kesaénanipun; makatèn ugi ing akhirat, sanès dados juru-gugat, malah kanthi sakojur nyawa tuwin batosipun dados juru-syafaat, sarta dados putra ingkang mubarok tumrap ibunipun ing gesang langgeng.

Inggih, guru ingkang kapisan tuwin ingkang paling mangaribawani tumraping manungsa, inggih ibunipun. Gegayutan kaliyan menika, kula ngandharaken makna ingkang tansah kula raosaken kanthi mesthi ing dhiri kula piyambak:

Ing salebeting umur kula wolung-dasa taun menika, sanadyan kula nampi piwulang saking wolung-dasa èwu priyantun, kula supaos: piwulang ingkang paling dhasar, ingkang boten goyah, tuwin ingkang kados-kados tansah dipun anyaraken piwucalipun tumrap kula, inggih pangatag tuwin piwulang maknawi ingkang kula tampi saking ibu kula ingkang sampun swargi; piwulang menika sampun tumancep ing fitrah kula, prasasat kados wiji-wiji ing badan kula. Kula mirsani kanthi cetha bilih piwulang-piwulang kula sanèsipun binangun ing nginggiling wiji-wiji menika. Tegesipun, pangatag tuwin piwulanging ibu kula ingkang swargi dhateng fitrah tuwin nyawa kula nalika umur setaun, sapunika ing umur wolung-dasa taun kula sipati minangka wiji-wiji dhasar ing salebeting hakékat-hakékat ageng ingkang kula mirsani.

Cekakipun, kula mirsani kanthi yakin bilih welas-asih — ingkang dados prakawis paling wigatos saking sekawan dhasaring lampah kula — tuwin ngeman sarta welas — ingkang dados hakékat paling ageng saking Risale-i Nur — kula tampi saking tindak-tanduk tuwin kawontenaning ibu kula ingkang kebak welas-asih, tuwin saking piwulang-piwulang maknawinipun. Inggih, welas-asihing ibu ingkang ngemban ikhlas sajati tuwin pangurbanan sajati menika, menawi kasalahginakaken — kanthi boten manggalih akhiraté putranipun ingkang tanpa dosa ingkang kados gedhong inten, malah madhepaken pasuryaning putra menika dhateng donya ingkang kados gelas fana ingkang sawetara — sarta nedahaken welas-asih kanthi cara makatèn, menika ateges nyalahginakaken welas-asih menika.

Inggih, anggènipun para wanita ngurbanaken nyawanipun srana kapahlawanan welas-asih menika tanpa nyuwun epah tuwin wewales babar pisan, tanpa paédah pribadi, tanpa makna pamèr; kabuktèkaken déning satunggaling pitik ingkang mbekta conto alit saking welas-asih menika, ingkang nyerang singa tuwin ngurbanaken nyawanipun kanggé ngluwari kuthukipun.

Sapunika, dhasar ingkang paling aji tuwin paling prelu saking gegulang Islam tuwin amal akhirat, inggih ikhlas. Ing kapahlawanan welas-asih ingkang kados makatèn menika, ikhlas sajati wau dumunung.

Menawi kalih titik menika wiwit mekar ing golongan ingkang mubarok menika, badhé dados margi tumraping kabegjan ingkang ageng sanget ing lingkunganing Islam. Mangka kapahlawananing para kakung boten saged tanpa wewales; malah nyuwun wewales saking atusan segi. Sakedhik-kedhikipun nyuwun jeneng tuwin kaurmatan. Nanging adhuh, golonganing para wanita ingkang mlarat tur mubarok, kanggé uwal saking piawon tuwin panindhesing para kakung ingkang siya-siya, malah mlebet ing warni riya sanès ingkang tuwuh saking karingkihan tuwin kaapesan.

NUKAT INGKANG KAPING KALIH:

Ing taun menika, nalika kula ing pangasingan tuwin nyingkur saking gesang sosial, awit kanggé para sadhèrèk kula Nurcu, kula nyawang donya. Saking kathah mitra ingkang pinanggih kaliyan kula, kula mireng sesambat bab gesang bebrayanipun. «Adhuh!» ucap kula. Gesang bebrayan menika pangayoman, satunggaling warni swarga, tuwin donya alit tumraping manungsa, mliginipun tumraping muslim. Menapa menika ugi wiwit risak? — ucap kula. Kula madosi sebabipun. Kula mangertos bilih: kadosdéné wonten satunggal-kalih komite ingkang nyambut-damel kanggé nyasaraken para nèm-nèman tuwin nyurung dhateng sefahet srana hawa-nepsuning nèm-nèman, supados mitunani gesang sosial Islam tuwin agami Islam; makatèn ugi kula ngraosaken wonten satunggal-kalih komite ingkang nyambut-damel kanthi sinamun tur mangaribawani kanggé nyasaraken pérangan golonganing para wanita ingkang lena dhateng margi ingkang lepat. Sarta kula mangertos bilih:

Satunggaling gebugan ingkang nggegirisi tumrap umat Islam menika, dhateng saking pérangan wau. Kula ugi ngandharaken kanthi mesthi dhateng panjenengan para sadhèrèk kula tuwin para putra maknawi kula ingkang nèm bilih: kadosdéné kabegjan akhiraté para wanita, kabegjan donyanipun tuwin watak-luhur fitrahipun ugi; margi ingkang mligi kanggé uwal saking karisakan, boten wonten sanès kajawi gegulang agami ing lingkunganing Islam!.. Panjenengan mireng kadospundi kawontenaning golongan wanita ingkang mlarat menika ing Rusia.

Ing satunggaling pérangan Risale-i Nur kaandharaken: Tiyang ingkang saras akalipun boten mbangun katresnanipun dhateng garwanipun ing nginggiling kaéndahan lair ingkang fana tur sawetara pintenan taun. Nanging kaéndahaning para wanita ingkang paling saé tur langgeng, kedah kabangun katresnanipun ing nginggiling welas-asihipun tuwin kaéndahan bebuden ingkang mligi tumraping kawanitan. Supados, samasa piyambakipun ingkang mlarat menika saya sepuh, katresnaning kakungipun tetep lestari. Amargi garwanipun menika sanès namung réncang sawetara ing gesang donya, nanging garwa gesang ingkang langgeng tur tresna ing gesang langgengipun; mila samasa saya sepuh, kedah saya wewah anggènipun sami tresna-tinresnan kanthi kurmat tuwin welas. Gesang bebrayan ingkang ing sangandhaping tabir gegulang madaniyah samangké — ingkang namung awujud sesarengan sawetara kados kéwan, lajeng kataman pepisahan langgeng — menika risak ing dhasaripun.

Sarta ing satunggaling juz Risale-i Nur kaandharaken:

Begja tiyang kakung ingkang niru garwanipun ingkang salihah supados boten kécalan garwa langgengipun; garwanipun ugi dados salih. Sarta begja wanita ingkang mirsani kakungipun ngugemi agami, supados boten kécalan mitra tuwin réncang langgengipun, piyambakipun ugi dados tiyang ingkang ngugemi agami kanthi jangkep; angsal kabegjan akhirat ing salebeting kabegjan donyanipun.

Cilaka tiyang kakung ingkang ndhèrèk garwanipun ingkang lumebet ing sefahet, boten ngudi mènggokaken, malah tumut. Cilaka wanita ingkang mirsani durakaning kakungipun, lajeng niru kanthi cara sanès. Cilaka tiyang kakung tuwin garwa ingkang sami tulung-tinulung ing anggènipun nyemplungaken setunggal kaliyan setunggalipun dhateng latu. Inggih, ingkang sami ngojok-ojoki dhateng lelamisaning peradaban.

Lah, makna ukara-ukaraning Risale-i Nur ingkang mengku teges makatèn inggih menika: sebab tumraping mekaring gesang bebrayan, kabegjan donya tuwin akhirat, sarta watak-luhur ing para wanita ing jaman menika, namung saged srana adab Islami ing lingkunganing syariat.

Sapunika, titik ingkang paling wigatos ing gesang bebrayan inggih menika: menawi wanita mirsani awon tuwin boten setya ing kakungipun, lajeng piyambakipun ugi — awit nglawan kakungipun — ngrisak kasetyan tuwin kaamanan ingkang dados tugas bebrayanipun; pramila kados risaking pambangunturut ing kaprajuritan, pabriking gesang bebrayan menika bosah-basih. Malah wanita menika kedah ngudi mbeciki cacading kakungipun sakuwawinipun, supados ngluwari réncang langgengipun. Menawi boten, lajeng piyambakipun ugi ngudi mamèraken tuwin ndadosaken tiyang sanès tresna srana bikakan tuwin uja-umbaran, badhé mitunani saking sadhéngah segi. Amargi tiyang ingkang nilar kasetyan sajati, ing donya ugi nampi paukumanipun. Amargi fitrahipun ajrih, rikuh, tuwin sungkan dhateng pandeleng-nipun tiyang ingkang sanès mahram. Saking kalih-dasa kakung ingkang sanès mahram, wanita rikuh dhateng pandelenging wolulas-nipun. Déné kakung, saking satus wanita ingkang sanès mahram, namung rikuh dhateng setunggal, tuwin sungkan mirsani. Mila wanita nandhang sangsara saking segi menika, sarta kalebet ing tudhuhan boten setya; sinarengan kaliyan karingkihanipun, boten saged ngreksa hak-hakipun.

Wosipun: Kadosdéné para wanita boten saged dipun tandhing déning para kakung ing bab kapahlawanan, ikhlas, tuwin welas-asih, sarta para kakung boten saged nututi piyambakipun ing kapahlawanan menika; makatèn ugi para wanita ingkang tanpa dosa menika, ing bab sefahet ugi boten saged nututi para kakung saking segi menapa kémawon. Awit saking menika, srana fitrah tuwin kadumadènipun ingkang ringkih, piyambakipun ajrih sanget dhateng ingkang sanès mahram, sarta rumaos kapeksa ndhelik ing sangandhaping cadar. Amargi kakung, menawi mlebet ing sefahet awit kanikmatan wolung menit, namung mitunani sawatawis wolung lira. Nanging wanita, minangka paukumaning kanikmatan sefahet wolung menit, ing donya ugi mbekta momotan awrat wolung wulan ing salebeting wetengipun, tuwin wolung taun mlebet ing rekaosing nggulawenthah putra ingkang tanpa pangayom menika; mila ing sefahet boten saged nututi para kakung, malah nandhang paukuman satus tikel langkung kathah. Kedadosan warni menika ingkang boten sakedhik ugi nedahaken bilih golonganing para wanita ingkang mubarok, kadosdéné dados sumbering bebuden luhur sacara fitrah, makatèn ugi ing bab duraka tuwin sefahet kanggé kanikmataning donya, prasasat boten gadhah kabisan. Tegesipun piyambakipun satunggaling warni titah mubarok ingkang mligi kanggé nglampahi gesang bebrayan ingkang begja ing salebeting lingkungan gegulang Islam. Mugi bibrah komite-komite ingkang ngrisak para mubarok menika!.. Mugi Alloh ngreksa para sadhèrèk kula menika ugi saking piawoning para klambrangan wau, âmîn.

Para sadhèrèk kula! Kanthi mahram kula aturaken pangandikan menika dhateng panjenengan: Kanggé prihatosing pangupajiwa, tinimbang mlebet ing panindhesing satunggaling kakung klambrangan, boten gadhah bebuden, tur firenkmeşreb (niru cara kâfir); langkung saé srana ngirit tuwin nrimah ingkang wonten ing fitrah panjenengan, panjenengan ngudi ngasta gesang piyambak — kados anggènipun para wanita désa ingkang tanpa dosa ngupados nafkahipun piyambak — sampun ngudi ngedol dhiri. Menawi panjenengan pikantuk jodho kakung ingkang boten cocog, panjenengan narimaha tuwin lega dhateng pandumipun. Insya Alloh srana lega tuwin narimah panjenengan, piyambakipun ugi dados saé. Menawi boten, kados ingkang kula mireng samangké, panjenengan badhé nyuwun pegatan dhateng pengadilan. Menika ugi boten pantes tumraping kaurmataning Islam tuwin kaluhuraning bangsa kita!

NUKAT INGKANG KAPING TIGA:

Para sadhèrèk kula ingkang kinasih; kawuningana kanthi mesthi bilih: ing kanikmatan tuwin kasenengan ingkang wonten ing sanjawining lingkunganing ingkang halal, wonten sedasa tikel langkung kathah kasangsaran tuwin rekaos tinimbang kanikmatan menika; menika sampun kabuktèkaken déning Risale-i Nur srana atusan bukti ingkang kiyat tuwin kanthi kedadosan-kedadosan. Rincèn ingkang panjang saged panjenengan panggih ing Risale-i Nur.

Kadosta: Kalimah Kaping Nem, Kaping Pitu, tuwin Kaping Wolu saking Kalimah-Kalimah Alit (Küçük Sözler) tuwin Tuntunan Para Mudha, badhé nedahaken hakékat menika kanthi jangkep dhateng panjenengan minangka wakil kula.

Awit saking menika, cekapa tuwin narimaha dhateng kanikmatan ing salebeting lingkunganing ingkang halal. Sarasehan ingkang tanpa dosa kaliyan putra-putra panjenengan ingkang tanpa dosa ing griya panjenengan, langkung nikmat tinimbang atusan sinema.

Sarta kawuningana kanthi mesthi bilih: kanikmatan sajati ing gesang donya menika wonten ing lingkunganing iman tuwin ing iman. Sarta ing saben amal salih wonten kanikmatan maknawi. Sarta ing kesasar tuwin sefahet, ing donya menika ugi wonten kasangsaran ingkang pait tur awon sanget; menika sampun kabuktèkaken déning Risale-i Nur srana atusan bukti. Prasasat ing iman wonten wiji swarga, tuwin ing kesasar tuwin sefahet wonten wiji naraka; menika kula piyambak sampun mirsani kanthi yakin srana kathah pengalaman tuwin kedadosan, sarta sampun kaserat kanthi wongsal-wangsul ing Risale-i Nur. Hakékat menika sampun tumiba ing tanganing para mengsah tuwin juru-bantah ingkang paling wangkot; nanging para ahli tuwin pengadilan resmi boten saged mbatalaken hakékat menika. Sapunika, dhateng para sadhèrèk kula ingkang mubarok tur tanpa dosa kados panjenengan, tuwin dhateng para alit ingkang kalungguhanipun kados putra kula; Risalah Tesettür, Tuntunan Para Mudha, tuwin Kalimah-Kalimah Alit mugi maringana piwulang dhateng panjenengan minangka wakil kula.

Kula mireng bilih panjenengan sami kepéngin kula maringi piwulang ing masjid. Nanging morat-marit kula sinarengan sakit kula tuwin kathah sebab, boten nyaosi idin dhateng kawontenan menika. Kula ugi sampun mutus badhé nglebetaken sedaya sadhèrèk kula ingkang maos tuwin nampi piwulang ingkang kula serat kanggé panjenengan menika, dhateng sedaya asil maknawi kula tuwin donga kula, kados para murid Nur. Menawi panjenengan minangka wakil kula angsal Risale-i Nur sabagéan lajeng maos utawi mirengaken, ing wekdal menika miturut paugeran kita, panjenengan ugi dados tunggal-bagéan ing asil maknawi tuwin donga saking sedaya sadhèrèk panjenengan, para murid Nur.

Kula sapunika badhé nyerat langkung kathah; nanging awit kula sakit sanget, ringkih sanget, sepuh sanget, tuwin gadhah kathah tugas kados ngoréksi seratan, sapunika kula cekapaken samanten. اَلْبَاقِى هُوَ الْبَاق۪ى

Sadhèrèk panjenengan ingkang mbetahaken donga panjenengan,

Said Nursî

[MAHRAM. Sapunika mligi kanggé para pangarsa Madrasatuz-Zahra.]

(Satunggaling pawartos bingah ingkang wigatos tumrap para wanita sepuh, tuwin satunggaling pèngetan tumrap para laré wanita ingkang kepéngin tetep mlajang tur boten émah-émah)

Ing hadits syarif عَلَيْكُمْ بِد۪ينِ الْعَجَائِزِ kanyatakaken bilih: ing akhir-jaman iman ingkang kiyat wonten ing para wanita sepuh; mila hadits dhawuh «Manuta agaminipun para wanita sepuh ingkang ngugemi agami.» Sarta sarèhning satunggal saking sekawan dhasaring Risale-i Nur inggih welas-asih, tuwin para wanita menika dados pahlawaning welas-asih — malah ingkang paling jirih ugi kanthi kapahlawanan ngurbanaken nyawanipun kanggé kuthukipun.

Ing jaman menika, para ibu tuwin sadhèrèk ingkang aji menika mapag satunggaling kedadosan ageng. Katagihaken ing nyawa kula supados satunggaling hakékat fitrah ingkang mahram tur boten pantes kababar, kaandharaken dhateng pérangan para laré wanita saking murid Nur ingkang kepéngin utawi kapeksa tetep mlajang. Kula ugi ngendika:

Para putri kula, para sadhèrèk kula! Jaman menika boten mèmper jaman rumiyin. Awit gegulang madaniyah gumantos gegulang Islam sampun manggèn ing gesang sosial kita mèh setengah abad, nalika satunggaling kakung samesthinipun mendhet wanita minangka garwa langgeng, margining kabegjan gesang donya, tuwin panjagi saking dosa sanès-sanèsipun; malah wanita ingkang ringkih menika kapeksa manggèn ing sangandhaping panindhes ingkang lestari, namung katresnan ing nèm-nèmanipun donya. Katentreman ingkang kaparingaken kadhang kala tikel sedasa ndadosaken piyambakipun mlebet ing rekaos. Menawi sacara syar'i boten «kufuw» — inggih boten sami timbang — awit hak-hak syar'i boten kagatosaken, gesangipun tansah kliwat ing salebeting sangsara. Menawi mèri ugi mèlu, saya awon malih. Lah, wonten tigang sebab ingkang nyurung dhateng palakrama menika:

Ingkang kapisan: Kanggé lestariné turunan, hikmah Ilahi maringi condhong tuwin karsa fitrah minangka epah tumraping khidmah fitrah menika. Mangka ing kakung, kanikmatan menika maringi kanikmatan sadangunipun sedasa menit, tuwin menawi halal, saged nyanggi rekaos saklebeting sajam. Nanging wanita, kanggé kanikmatan sedasa menit menika, nyanggi rekaosing putra ing badanipun piyambak sadangunipun sedasa wulan, tuwin nyanggi rekaos mbiyantu gesanging putra sadangunipun sedasa taun. Tegesipun condhong fitrah ingkang sedasa menit menika, awit nyurung dhateng rekaos ingkang panjang menika, ical wigatosipun. Raos tuwin nepsu boten kénging ngangge menika kanggé nyurung dhateng palakrama.

Ingkang kaping kalih: Sacara fitrah wanita, awit karingkihanipun, mbetahaken réncang ing bab pangupajiwa. Kanggé kabetahan menika, mlebet ing panindhesing tiyang ingkang boten nampi gegulang Islam samangké, ingkang kulina klambrangan tuwin panindhes — namung awit sakedhik tedhanipun — lajeng kanthi riya ngupados renaning kakungipun, ngantos ngrisak ubudiyah tuwin bebudènipun ingkang dados margining gesang donya tuwin akhirat; tinimbang makatèn, langkung gampil kaping sedasa menawi ngupados nafkahipun piyambak srana makaryanipun piyambak, kados para wanita désa. Gusti Razzâq Hakiki maringi rejekining laré srana susu, makatèn ugi Gusti Khâliq Ingkang Maha Loman maringi rejekinipun. Ngupados kakung ingkang boten sholat tur risak bebudènipun namung awit rejeki menika, makarya kanthi riya lajeng mlebet ing panindhesipun; mesthi sanès pakaryaning murid Nur.

Ingkang kaping tiga: Ing fitrah kawanitan wonten condhong ngopeni tuwin nresnani laré. Sarta khidmahing satunggaling putra ing donya, syafaatipun ing akhirat, tuwin pitulunganipun srana kesaénan sasampunipun ibunipun pejah, nyantosani condhong fitrah menika lajeng nyurung dhateng palakrama. Mangka samangké, srana gegulang madaniyah ingkang gumantos gegulang Islam, saking sedasa laré namung setunggal-kalih ingkang dados putra sajati — ingkang srana khidmah pangurbanan tuwin donga tuwin kesaénanipun nyeratsaken kesaénan ing buku amaling ibunipun, tuwin ing akhirat menawi salih maringi syafaat dhateng ibunipun; déné saking sedasa, wolu boten nedahaken kawontenan menika. Mila srana condhong fitrah tuwin karsaning nepsu menika, para wanita ringkih menika boten kedah mlebet ing gesang ingkang awrat makatèn tanpa kapeksa mesthi.

Lah, adhedhasar hakékat ingkang kula tedahaken menika, kula ngendika dhateng para laré wanita saking murid Nur ingkang kepéngin tetep mlajang:

Sampun ngedol dhiri srana bikakan tuwin uja-umbaran sadèrèngipun manggih kakung ingkang cocog, ngugemi agami, tur saé bebudènipun. Menawi boten manggih; kados sabagéan murid Nur ingkang mbekta pangurbanan, tetepa mlajang, ngantos medal réncang ingkang pantes tur langgeng tumrap piyambakipun, satunggaling calon ingkang nampi gegulang Islam tur gadhah batos ingkang resik. Sarta kabegjan langgengipun sampun ngantos risak awit kasenengan donya sawetara, tuwin sampun ngantos klelep ing salebeting awoning peradaban.

Said Nursî

(Hâsyiyah): Para sadhèrèk tuwin para laré wanita kedah maos Risalah Tesettür.

EK TUMRAP SERAT INGKANG BAB PARA LARÉ NURCU WANITA

(Satunggaling pérangan saking serat ingkang rumiyin kakintunaken dhateng panjenengan.)

Kula manggalih bilih para wanita sepuh ingkang lumebet ing Risale-i Nur ing kitha menika sami tetep-teguh tur boten goyah kados tiyang sanès. Dumadakan hadits syarif menika katagihaken: عَلَيْكُمْ بِد۪ينِ الْعَجَائِزِ

Inggih, ing akhir-jaman, awit para wanita sepuh menika sacara fitrah ringkih, alus-manah, tuwin welasan, mila langkung tinimbang sok sintena piyambakipun mbetahaken panglipur tuwin cahya ing agami; sarta langkung tinimbang sok sintena, srana welas-asih ing fitrahipun, mbetahaken satunggaling cahya-panglipur ingkang tanpa wates welasipun, kadarman, welas, rohmat, titik-sendhèn, tuwin titik-pamundhut-pitulungan ingkang piyambakipun panggih ing agami; sarta tetep-teguh menika dados tuntutaning fitrahipun. Awit saking menika, ing jaman menika Risale-i Nur ingkang nyekapi kabetahan menika kanthi jangkep, langkung tinimbang samukawis, nikmat tumrap nyawanipun tuwin rumaket ing manahipun.

Said Nursî

SATUNGGALING ISYARAT INGKANG CEKAK SANGET TUMRAPING SATUNGGALING HAKÉKAT INGKANG WIGATOS SANGET

Wonten isyarat srana sawatawis hadits syarif bilih: «Ing akhir-jaman, hakékat-hakékat iman badhé langkung mekar ing golonganing para wanita. Piyambakipun badhé kajagi sawatawis saking bebayaning kesasar ing jaman menika.» Satunggaling hadits syarif dhawuh: عَلَيْكُمْ بِد۪ينِ الْعَجَائِزِ Tegesipun: «Ing akhir-jaman, tirunen agaminipun para wanita sepuh.» Tegesipun para wanita ingkang dados pahlawaning welas-asih, srana katulusan tuwin ikhlas ingkang medal saking watak welas-asih menika, dados lantaran kanggé uwal saking bebayaning kesasar ingkang riya ing jaman menika. Piyambakipun ngreksa kaislamanipun.

Sarta satunggaling hadits syarif dhawuh: اَب۪ى الْبَنَاتِ مَرْزُوقٌ Tegesipun: «Berkah tumurun ing rejekining bapaking para laré wanita.» Tegesipun laré wanita ing akhir-jaman saya kathah. Sarta mubarok tur berkah rejekinipun. Kula rumiyin dangu boten mangertos wewadosing hadits warni menika. Syukur dhateng Gusti Alloh, ing pungkasan menika kula sawatawis mangertos wewados menika. Kula badhé isyarat kanthi cekak sanget:

Ing jinis manungsa, laré-laré boten énggal saged nguwaosi dhirinipun kados kéwan sanès; ing bab gesang, gantosipun kalih-tigang wulan kados kéwan, laré manungsa mbetahaken pangayoman ingkang welasan sadangunipun sedasa taun, malah langkung. Awit wewados menika, béda kaliyan jinis kéwan, welas-asih dhateng putra ing manungsa kedah lestari minangka watak fitrah. Sarta srana hikmah mbiyantu tuwin ngayomi laré-laré ingkang tanpa daya tuwin ibu-ibu ingkang ringkih, ing para kakung ugi katanem watak kaurmatan tuwin kasusilan (namus) ing fitrahipun. Ing kasusilan menika katanem satunggaling kapahlawanan ingkang tulus, tanpa epah, tanpa wewales, tur sajati. Nanging awit watak menika sawatawis risak déning sawatawis sebab, watak kapahlawanan ingkang tulus tur sajati menika kathah-kathahipun ringkih. Nanging ing para wanita, watak fitrah kapahlawanan welas-asih menika boten risak. Watak fitrah menika ing umat Islam, ing akhir-jaman, badhé dados satunggaling khidmah ageng tuwin dhasar ing gesang sosial ing lingkunganing Islam; kados ingkang kaisyarataken tuwin kababaraken kanthi sinamun déning hadits-hadits syarif menika.

Said Nursî

بِاسْمِه۪ سُبْحَانَهُ وَاِنْ مِنْ شَيْءٍ اِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِه۪ اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكَاتُهُ اَبَدًا دَائِمًا

(Satunggaling wangsulan tumraping pitakènan ingkang kaaturaken srana ariwarti ing papan-papan wigatos ing mancanagari: «Kénging menapa panjenengan tetep mlajang, nyulayani sunnah nabi?»)

Ingkang kapisan (Awwalan): Serat panjenengan sampun kula waosaken dhateng Üstad kita ingkang saweg sakit sanget. Üstad kita ngendika: «Menawi kula boten sakit sanget, kula badhé nyerat wangsulan ingkang rincèn dhateng para sadhèrèk kula ingkang aji, tliti, tur mubarok menika. Nanging awit kawontenan kula ingkang awrat menika boten nyaosi idin, sumangga panjenengan seratna sawatawis titik kanthi cekak sanget dhateng para sadhèrèk kula ingkang mubarok tur tulus, tuwin para réncang kula ing khidmah Al-Qur'an.»

Ingkang setunggal: Ing salebeting kawan-dasa taun kepengker, ing ngajenging serangan zindiq ingkang nggegirisi sanget, ing wekdal ingkang mbetahaken para juru-kurban sajati ingkang badhé ngurbanaken samukawisipun; kula sampun mutus ngurbanaken — sanès namung kabegjan donya kula, malah menawi prelu, kabegjan akhirat kula ugi — kanggé hakékating Al-Qur'an Ingkang Maha Wicaksana. Sanès namung mendhet garwa donya ingkang sawetara ingkang dados satunggaling sunnah, malah sanadyan sedasa bidadari kaparingaken dhateng kula ing donya menika, kula kapeksa nilar, supados kula saged khidmah dhateng hakékating Al-Qur'an kanthi ikhlas sajati. Amargi komite-komite tanpa-agami ingkang nggegirisi menika nindakaken serangan tuwin pangapus ingkang nggegirisi, ngantos kanggé nglawan menika prelu nindakaken pangurbanan ingkang paling ageng, tuwin boten ndadosaken tumindak agaminipun minangka pirantos kanggé menapa kémawon kajawi keparenging Alloh.

Sawatawis alim tuwin ahli-taqwa ingkang mlarat, awit prihatosing pangupajiwaning anak-bojonipun, sami maringi fatwa dhateng bid'ah utawi katingal ngrojongi. Mliginipun ing ngajenging serangan ingkang nggegirisi kados ngicali piwulang agami tuwin ngicali Adzan Muhammadi, ing ngajenging prelunipun pangurbanan ingkang paling ageng, tetep-teguh tuwin kukuh ingkang paling ageng, tuwin nyingkiri samukawis; kula nilar adat émah-émah ingkang dados sunnah nabi, supados kula boten mlebet ing kathah haram tuwin saged nglampahi kathah wajib tuwin fardhu. Awit satunggaling sunnah, boten kénging mlebet ing satus dosa. Amargi ing salebeting kawan-dasa taun menika, sawatawis kyai ingkang nglampahi satunggal sunnah, rumaos kapeksa mlebet ing sedasa dosa ageng tuwin haram, tuwin nilar sawatawis sunnah tuwin fardhu.

Ingkang kaping kalih (Sâniyan): Ing ayat karimah فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ tuwin ing hadits syarif تَنَاكَحُوا تَكَاثَرُوا — dhawuh-dhawuh ingkang makatèn menika sanès dhawuh ingkang lestari tur wajib. Nanging dhawuh ingkang sunnah tur istihbabi. Ugi kagandhèng ing sarat-sarat. Ugi sanès kanggé saben tiyang ing saben wekdal.

Sarta لَا رُهْبَانِيَّةَ فِى الْاِسْلَامِ — makna «Rahbaniyah (uripan rahib) boten wonten ing Islam» — sanès ateges bilih mlajang kados para rahib menika katulak, tanpa hakékat, tur haram. Nanging srana wewadosing hadits خَيْرُ النَّاسِ مَنْ يَنْفَعُ النَّاسَ, menika satunggaling panyengkuyung dhateng adat Islami sosial kanggé khidmah dhateng gesang sosial. Kosok-wangsulipun, éwon ahli-hakékat saking salaf salih sami mlebet ing pangasingan tuwin guwa kanthi sawetara. Sami nyingkiri tuwin nyelaki rerenggan donya ingkang fana, supados saged khidmah kanthi jangkep dhateng gesang langgengipun. Sarèhning kathah saking salaf salih ingkang nilar donya kanggé kasampurnan langgeng pribadi tuwin mligi; mesthinipun nilar donya ingkang fana kanggé kabegjan langgenging kathah tiyang mlarat sacara umum — sarta supados boten kejlungup ing kesasar, nyantosani tuwin ngluwari imanipun, tuwin khidmah kanthi jangkep dhateng hakékating Al-Qur'an tuwin iman, sarta nglawan para tanpa-agami saking jawi tuwin ingkang medal saking lebet — mesthi sanès nyulayani sunnah nabi, malah cundhuk kaliyan hakékating sunnah. Sarta kanthi pamikir mendhet saklerek saking kasetyan ingkang paling ageng ing pangurbanan — kados anggènipun Siddiq Akbar ngendika: «Mugi badan kula ageng ing naraka, supados boten wonten papan kanggé ahli iman» — Said ingkang mlarat sampun milih mlajang tuwin nyingkiri donya ing salebeting sadaya umuripun.

Ingkang kaping tiga (Sâlisan): Dhateng para murid Risale-i Nur boten naté kaandharaken «Tiyang sanès émah-émah, panjenengan sampun émah-émah», tuwin boten badhé kaandharaken. Nanging para murid menika wonten pinten-pinten tataran. Satunggaling tataran, kanggé boten kécalan ikhlas sajati, mbekta pangurbanan sajati tuwin kasetyan ingkang paling ageng, ing jaman menika prelu boten kagandhèng dhateng kabetahaning donya sakuwawinipun ing sawetawis pérangan umuripun.

Menawi manggih satunggaling wanita ingkang mbiyantu ing khidmah Al-Qur'an tuwin iman, piyambakipun mendhet. Boten mitunani khidmahipun. Lillâhil-hamd, saking warni menika kathah murid Nur, garwanipun boten kantun saking piyambakipun. Malah srana kapahlawanan fitrah tanpa epah ingkang medal saking welas-asih tuwin ikhlas sajati, garwanipun saged langkung majeng tinimbang kakungipun. Pérangan agenging murid Nur ingkang sampun diwasa sami émah-émah, sami nglampahi sunnah menika. Risale-i Nur ngendika dhateng piyambakipun: Griya panjenengan mugi dadosa satunggaling Madrasah Nuriyah alit, satunggaling sekolah makrifat, supados sunnah menika kalampahan kanthi jangkep. Mugi laré-laré ingkang dados wohing sunnah nabi dados juru-syafaat panjenengan ing akhirat. Ing donya ugi mugi nampi piwulang iman lajeng dados putra sajati tumrap panjenengan. Menawi boten — kados ingkang sabagéan kelampahan ing tigang-dasa taun menika — menawi laré-laré menika namung kaparingan gegulang madaniyah; saking satunggaling segi laré-laré menika tanpa paédah ing donya tuwin dados juru-gugat ing akhirat, ngucap «Kénging menapa panjenengan boten ngluwari iman kula?», ngantos ndadosaken sisahing bapak-biyungipun; menika nyulayani hikmahing sunnah nabi.

(Gegayutan kaliyan wewadosing hadits syarif عَلَيْكُمْ بِد۪ينِ الْعَجَائِزِ ingkang kasebat kaping kalih-tiga ing Tuntunan Para Wanita menika, pitung «Pangajeng-ajeng» saking İhtiyarlar Risalesi (Risalah Para Sepuh) katambahaken minangka lampiran.)

PANGAJENG-AJENG INGKANG KAPISAN

Hé para sadhèrèk sepuh kakung tuwin para sadhèrèk sepuh èstri ingkang minulya, ingkang sampun dumugi yuswa kasampurnan! Kula ugi sepuh kados panjenengan. Kanthi pepénginan nunggilaken panjenengan ing pangajeng-ajeng ingkang kadhang-kadhang kula panggih ing mangsa sepuh, tuwin ing cahya panglipur saking pangajeng-ajeng menika, kula badhé nyerat sawatawis kawontenan ingkang kula alami. Cahya ingkang kula tingali tuwin lawang-lawang pangajeng-ajeng ingkang kula panggih, mesthi katingal tuwin binuka miturut kabisan kula ingkang cacad tur ruwet. Insya Alloh kabisan panjenengan ingkang wening tur murni badhé ndadosaken cahya ingkang kula tingali langkung mancorong, tuwin nyantosani pangajeng-ajeng ingkang kula panggih. Lah, sumber, tambang, tuwin sendhang saking pangajeng-ajeng tuwin cahya ingkang badhé dhateng menika, inggih iman.

PANGAJENG-AJENG INGKANG KAPING KALIH

Nalika kula lumebet ing mangsa sepuh, ing satunggaling dinten ing mangsa gogrog, ing wanci asar, ing satunggaling redi inggil kula nyawang donya. Dumadakan satunggaling kawontenan ingkang trenyuh, sedhih, tur saking satunggaling segi peteng, tumanjeng ing kula. Kula mirsani bilih: kula sampun sepuh, rinten ugi sampun sepuh, taun ugi sampun sepuh, donya ugi sampun sepuh. Ing salebeting kasepuhan menika, awit wekdaling pepisahan saking donya tuwin pepisahan saking ingkang kula tresnani sampun celak, kasepuhan menika ngoncang-ngoncang kula sanget. Dumadakan rohmat Ilahi mekar kanthi satunggaling cara ingkang ndadosaken kasedhihan tuwin pepisahan ingkang trenyuh menika malih dados satunggaling pangajeng-ajeng ingkang kiyat tuwin cahya panglipur ingkang mancorong.

Inggih, hé para sepuh kados kula! Rohmatipun satunggaling Gusti Khâliq Ingkang Maha Asih — Ingkang nepangaken Sarira dhateng kula sedaya srana sipat «Ar-Rahmân Ar-Rahîm» ing satus panggènan ing Al-Qur'an Ingkang Maha Wicaksana, Ingkang tansah ngintunaken rohmatipun kanggé mitulungi para titah gesang ingkang nyuwun welas ing salumahing bumi, Ingkang saben taun ngebaki mangsa semi srana nikmat tuwin kado ingkang tanpa wates saking gaib lajeng nyaosaken dhateng kula sedaya ingkang mbetahaken rejeki, tuwin Ingkang saya nedahaken tajalli rohmatipun miturut derajating karingkihan tuwin kaapesan — inggih menika pangajeng-ajeng ingkang paling ageng tuwin cahya ingkang paling kiyat ing kasepuhan kita. Manggih rohmat menika srana iman, srana kagandhèng dhateng Gusti Rahmân menika, tuwin srana manut dhateng Panjenenganipun srana nglampahi fardhu.

PANGAJENG-AJENG INGKANG KAPING TIGA

Ing satunggaling wekdal, nalika kula wungu saking tilemipun dalu nèm-nèman srana énjinging kasepuhan, kula nyawang dhiri kula; badan kula lumampah kados playon ing satunggaling udhunan tumuju kubur. Kados ingkang kaandharaken déning Niyazi-i Mısrî:

Saben dinten satunggal séla saking wewangunaning umur kula dhawah ing siti,

Nyawa gumléthak lena, wewangunanipun sampun rêbah tanpa ngertos...

— makatèn, badan kula ingkang dados griyaning nyawa kula ugi saben dinten rêngka awit dhawahing satunggal sélanipun; tuwin pangajeng-ajeng saha gegayuhan kula ingkang ngiket kula kiyat kaliyan donya sami wiwit pedhot. Kula ngraosaken wekdaling pepisahan saking mitra tuwin ingkang kula tresnani ingkang tanpa wicalan sampun celak. Kula madosi tamba saking tatu maknawi ingkang lebet tur katingal tanpa usada menika, boten kula panggih. Malih kados Niyazi-i Mısrî kula ngucap:

Manah kula nyuwun kalanggengan, nanging kersaning Haq mundhut fananing raga kula,

Kula tumiba ing lelara tanpa usada, adhuh Lokman piyambak tan mangertos! {Cathetan (Hâsyiyah): Tegesipun: manah kula kanthi sakiyat-kiyatipun nyuwun kalanggengan; nanging hikmah Ilahi mundhut karisakaning raga kula. Kula tumiba ing lelara tanpa usada ingkang Hakim Lokman piyambak boten manggih tambanipun.}

Ing wekdal menika, dumadakan cahya tuwin syafaat Nabi Ingkang Mulya صلى الله عليه وسلم — Ingkang dados lésan, tuladha, gambar, juru-uwar, tuwin wakil saking welasing Ilahi — sarta kado hidayah ingkang kabekta dhateng manungsa, dados tamba tuwin tiryak ingkang saé tumraping tatu ingkang kula anggep tanpa usada tur tanpa wates menika. Ndadosaken putus-asa kula ingkang peteng malih dados pangajeng-ajeng ingkang mancorong.

Inggih, hé para sepuh kakung tuwin èstri ingkang minulya, ingkang ngraosaken kasepuhanipun kados kula! Kita sami tindak, boten wonten paédahipun kena apus. Srana ngeremaken mripat, kita boten badhé kaendheg wonten ngriki; wonten pambekta. Nanging nagari barzah — ingkang katingal pepisahan tur peteng tumrap kita awit panyana-nyana peteng ingkang saking kelalèn tuwin sawatawis saking ahli kesasar — inggih papan pakempalaning para mitra. Inggih alam kanggé kepanggih kaliyan sedaya mitra kita, wiwit juru-syafaat kita Habibullah صلى الله عليه وسلم. Inggih, kita tindak dhateng alam ingkang dipun tuju déning satunggaling priyantun — inggih Kanjeng Nabi Ahmad صلى الله عليه وسلم, Ingkang sadangunipun sèwu tigang-atus sèket taun dados sultaning tigang-atus sèket yuta manungsa saben taun, juru-gulawenthahing nyawanipun, guruning akalipun, tuwin kekasihing manahipun; Ingkang srana wewados «As-sababu kal-fâ'il», satunggal tikeling kesaénan ingkang katindakaken déning sedaya umatipun katambahaken ing kaca kesaénanipun; Ingkang dados margining ancas-ancas Ilahi ingkang luhur ing jagad menika tuwin sebab minggahing aji-nipun sedaya dumados. Kadosdéné nalika rawuh ing donya piyambakipun ngendika «umatî umatî» srana riwayat sahih tuwin kasyaf sajati; makatèn ugi ing mahsyar, nalika saben tiyang ngucap «nafsî nafsî», piyambakipun taksih ngendika «umatî umatî», lajeng kanthi pangurbanan ingkang paling suci tur inggil, srana syafaatipun mlajeng mitulungi umatipun. Sarta kita tindak dhateng alam ingkang mancorong srana lintang-lintang para asfiya tuwin auliya ingkang tanpa wicalan ing sakiwa-tengening srengéngé menika.

Lah, margi kanggé lumebet ing sangandhaping syafaating priyantun menika, angsal paédah saking cahyanipun, tuwin uwal saking pepetenging barzah: inggih ndhèrèk Sunnah Nabi ingkang mulya.

PANGAJENG-AJENG INGKANG KAPING SEKAWAN

Ing satunggaling wekdal, awit kula ngambah kasepuhan, kasarasaning badan kula ingkang nglestantunaken kelalèn ugi risak. Kasepuhan tuwin sakit sesarengan nyerang kula. Srana nggebugi sirah kula, ngicalaken tilem kula. Boten wonten gegandhèngan ingkang ngiket kula kaliyan donya kados anak-bojo tuwin bandha. Wohing sanguning umur kula ingkang kula bucal awit guguping nèm-nèman; kula mirsani sedaya awujud dosa tuwin kalepatan. Kanthi sesambat kados Niyazi-i Mısrî kula ngucap:

Kula boten dagang, artaning umur muspra tanpa guna,

Kula dhateng ing margi, nanging sadaya kafilah sampun budhal tan kula ngertosi.

Kanthi nangis tur ngadhuh kula tumiba ing margi, ijèn tur asing,

Mripat kembeng waspa, dhadha kobong, akal bingung tan ngertos.

Ing wekdal menika kula ing pangumbaran. Kula ngraosaken kasedhihan ingkang putus-asa, panalangsa ingkang getun, tuwin kangen ingkang nyuwun pitulung. Dumadakan Al-Qur'an Ingkang Mukjizat Andharanipun rawuh mitulungi. Mbikak lawang pangajeng-ajeng ingkang kiyat sanget dhateng kula, tuwin maringi cahya panglipur ingkang sajati, ngantos saged ngicali putus-asa ingkang satus tikel langkung inggil tinimbang kawontenan kula wau, tuwin mbuyaraken pepeteng menika.

Inggih, hé para sepuh kakung tuwin èstri ingkang minulya, ingkang gegayutanipun kaliyan donya wiwit pedhot tuwin talinipun kaliyan donya mèh pedhot kados kula! Menapa saged kelampahan bilih satunggaling Gusti Shâni' Dzul-Jalâl — Ingkang nitahaken donya menika kados satunggaling kitha tuwin kraton ingkang paling sampurna tur tinata — boten badhé ngendikan tuwin pinanggih kaliyan para tamu tuwin mitranipun ingkang paling wigatos ing kitha tuwin kraton menika? Sarèhning kanthi ngertos Panjenenganipun sampun yasa kraton menika, tuwin nata sarta ngrengga srana kersa tuwin pamilih; mesthi, kadosdéné «Ingkang yasa mesthi ngertos», makatèn ugi «Ingkang ngertos mesthi ngendikan». Sarèhning Panjenenganipun sampun ndadosaken kraton tuwin kitha menika minangka panginepan tuwin papan dagang ingkang saé tumrap kita; mesthi wonten satunggaling buku, satunggaling kitab ingkang badhé nedahaken sesambetanipun dhateng kita tuwin kersanipun saking kita.

Lah, buku suci ingkang paling sampurna inggih Al-Qur'an Ingkang Mukjizat Andharanipun — ingkang mukjizat saking kawan-dasa segi, ing saben menit boten kirang saking satus yuta lésan macakaken, nyebar cahya, tuwin ing saben aksaranipun maringi sakedhik-kedhikipun sedasa ganjaran tuwin sedasa kesaénan, kadhang sedasa èwu, tuwin kadhang srana wewados Lailatul-Qadar satunggal aksaranipun maringi tigang-dasa èwu kesaénan, woh swarga, tuwin cahyaning barzah. Ing maqâm menika boten wonten kitab ing jagad ingkang saged nandhingi, tuwin boten wonten tiyang ingkang saged nedahaken. Sarèhning Al-Qur'an ing tangan kita menika pangandikan tuwin dhawuhipun Gusti Khâliq Dzul-Jalâl-ing Langit tuwin Bumi — saking segi rububiyah mutlakipun, saking segi agunging uluhiyahipun, tuwin saking segi ngliputing rohmatipun — satunggaling tambang rohmatipun; cepengana. Ing salebetipun wonten usada tumraping saben lelara, cahya tumraping saben pepeteng, tuwin pangajeng-ajeng tumraping saben putus-asa.

Lah, kunciné gedhong langgeng menika inggih iman, sumarah, tuwin mirengaken sarta nampi tuwin maos Al-Qur'an.

PANGAJENG-AJENG INGKANG KAPING GANGSAL

Ing satunggaling wekdal, ing wiwitaning kasepuhan kula, kanthi pepénginan mangasingaken dhiri, ing Redi Yuşa ing sacelaking selat Istanbul, nyawa kula madosi katentreman ing kesepèn. Ing satunggaling dinten, ing redi inggil menika, kula nyawang cakrawala tuwin sakiwa-tengen. Kula mirsani satunggaling gambaraning sirna tuwin pepisahan ingkang sedhih tur trenyuh sanget, srana pèngetaning kasepuhan. Saking kalungguhan inggil ing pang kaping kawan-dasa-gangsal saking wit umur kula — inggih taun kaping kawan-dasa-gangsal — kula ngideraken pandeleng dhateng tataran-tataran ngandhaping gesang kula. Kula mirsani bilih ing ngandhap ngriku, ing saben pang, ing salebeting saben taun, wonten layon ingkang tanpa wicalan saking ingkang kula tresnani, ingkang gegayutan kaliyan kula, tuwin ingkang kula tepang. Sarta ing salebeting panalangsa maknawi ingkang trenyuh sanget saking pepisahan menika, kados Fuzuli-i Bağdadi, kanthi manggalih para mitra ingkang pepisahan, kula ngadhuh:

Saben kula ngèngeti patemon kaliyan panjenengan, kula nangis,

Sadangunipun taksih wonten napas ing badan kula ingkang garing, kula badhé sesambat.

— makatèn, kula madosi lawang panglipur, cahya, tuwin pangajeng-ajeng. Dumadakan cahya iman dhateng akhirat rawuh mitulungi. Maringi cahya ingkang boten naté pejah, pangajeng-ajeng ingkang boten naté rêngka.

Inggih, hé para sadhèrèk sepuh kakung tuwin èstri kados kula! Sarèhning akhirat menika wonten, langgeng, langkung saé tinimbang donya, tuwin sarèhning Dzat ingkang nitahaken kita menika Hakîm ugi Rahîm; kita boten kénging nggresah tuwin nglangsa awit kasepuhan. Kosok-wangsulipun, kita kedah bingah awit kasepuhan, awit kasepuhan menika tandha bilih kita sampun dumugi yuswa kasampurnan ing salebeting iman tuwin ibadah, tuwin badhé kababaraken saking tugas gesang lajeng tindak ngaso dhateng alam rohmat.

Inggih, srana nash hadits; srana ijmak tuwin tawatur saking satus-kawan-likur èwu para nabi ingkang dados pribadi paling pinunjul ing jinis manungsa — ingkang adhedhasar sawatawis kasyaf tuwin sawatawis haqqul-yaqîn sami maringi pawartos kanthi sarujuk bab wontenipun akhirat, bilih manungsa badhé kabekta mrika, tuwin bilih Gusti Khâliq-ing jagad menika badhé nekakaken akhirat ingkang sampun kajanjèkaken kanthi mesthi; sarta srana paseksèn saking satus-kawan-likur yuta auliya ingkang ngèstokaken pawartos menika srana kasyaf tuwin sipat ilmul-yaqîn; sarta srana tajalli sedaya Esma-nipun Gusti Shâni' Hakîm-ing jagad menika ingkang katedahaken ing donya — ingkang sami mesthèkaken wontenipun satunggaling alam kalanggengan kanthi cetha; sarta srana pratandha saking satunggaling kudrat azali ingkang tanpa wates, satunggaling hikmah abadi ingkang tanpa étang tur tanpa boros, tuwin satunggaling rohmat langgeng saha inayah lestari — Ingkang saben taun ing mangsa semi nggesangaken malih layon-layoning wit-witan pejah ingkang ngadeg tanpa wicalan ing salumahing bumi srana dhawuh «كُنْ فَيَكُونُ» lajeng ndadosaken «kabangkitan sasampuning pati», tuwin ingkang nggesangaken malih saha nyebaraken tigang-atus èwu jinis saking golonganing tetuwuhan tuwin bangsaning kéwan minangka atusan èwu conto saking hasyr tuwin nasyr, tuwin Ingkang maringi tedha kanthi welas-asih sampurna dhateng sedaya titah gesang ingkang mbetahaken rejeki kanthi cara ébat sanget, tuwin ing saben mangsa semi nedahaken mawarni-warni rerenggan tuwin kaéndahan ingkang tanpa wicalan ing wekdal cekak — sami mesthèkaken wontenipun akhirat kanthi cetha; sarta srana isyarat saking katresnan dhateng kalanggengan, karsa dhateng kalanggengan, tuwin gegayuhan dhateng kalanggengan ingkang kiyat, boten goyah, tur lestari ing manungsa — inggih titah ingkang paling gegayutan kaliyan dumadosing jagad, wohing jagad ingkang paling sampurna, tuwin karya ingkang paling dipun tresnani déning Khâliq-ing jagad — sadaya menika mbuktèkaken kanthi mesthi sanget wontenipun satunggaling alam langgeng, satunggaling nagari akhirat, tuwin satunggaling nagari kabegjan sasampuning alam fana menika; ngantos mesthèkaken kita nampi wontenipun akhirat kanthi cetha, samanten cethaning kados wontenipun donya. {Cathetan (Hâsyiyah): Inggih, gampilipun ngabaraken satunggaling prakawis ingkang wonten, tuwin angèlipun sanget nyélaki tuwin nyirnakaken, katingal saking pasemon menika. Makatèn: menawi satunggal tiyang criyos: «Ing salumahing bumi wonten satunggaling patamanan ingkang ébat sanget, ingkang woh-wohanipun awujud kalèng susu.» Ingkang setunggalipun criyos: «Boten wonten.» Ingkang mbuktèkaken, cekap namung nedahaken papanipun utawi sawatawis wohipun, gampil mbuktèkaken dakwanipun. Déné tiyang ingkang nyélaki, kanggé mbuktèkaken panyélakipun, kedah mirsani tuwin nedahaken sedaya salumahing bumi. Makatèn ugi: para ingkang ngabaraken swarga, sanadyan boten kaétang atusan èwu pratandha, woh, tuwin asaripun ingkang katedahaken; paseksèn saking kalih saksi sajati sampun cekap; déné ingkang nyélaki kedah mirsani tuwin nyawang jagad ingkang tanpa wates tuwin wekdal langgeng ingkang tanpa wates lajeng nliti sedaya, saweg saged mbuktèkaken panyélakipun tuwin nedahaken boten-wontenipun. Lah, hé para sadhèrèk sepuh! Sumangga mangertos sapinten kiyating iman dhateng akhirat.} Sarèhning piwulang ingkang paling wigatos ingkang kaparingaken déning Al-Qur'an Ingkang Maha Wicaksana dhateng kita inggih «iman dhateng akhirat», tuwin iman menika samanten kiyatipun, sarta ing iman menika wonten pangajeng-ajeng tuwin panglipur ingkang makatèn; ngantos sanadyan satus èwu kasepuhan dhateng satunggal tiyang, panglipur saking iman menika saged nyandhingi.

Kita para sepuh kedah ngucap «الْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰى كَمَالِ الْا۪يمَانِ» lajeng bingah dhateng kasepuhan kita.

PANGAJENG-AJENG INGKANG KAPING NEM

Ing satunggaling wekdal, ing pambelenggon kula ingkang nglaraké, awit kula gigrig dhateng manungsa, kula piyambakan ing pucuking Redi Çam ing Ara-ara Barla. Ing kesepèn kula madosi satunggaling cahya. Ing satunggaling dalu, kula wonten ing kamar alit ingkang mbukak nginggilipun, ing nginggiling satunggaling wit cemara inggil ing pucuking redi inggil menika. Kasepuhan ngèngetaken kula bab tigang-sekawan pangumbaran ingkang tumpuk-tumpuk. Kados ingkang kaandharaken ing Mektub Kaping Nem; ing dalu ingkang suwung tur sepi menika, satunggaling swanten sedhih saking kemrasaking wit-witan sanget ngenani karananing kula, kasepuhan kula, tuwin pangumbaran kula. Kasepuhan ngèngetaken kula bilih: kadosdéné rinten malih dados kubur cemeng menika, donya ngangge bontang cemengipun; makatèn ugi rintening umur panjenengan badhé malih dados dalu, rintening donya badhé malih dados daluning barzah, tuwin mangsa panasing gesang badhé malih dados dalu bedhidhinging pati — makatèn kaucapaken ing kupinging manah kula. Nepsu kula kanthi kapeksa ngucap:

Inggih, kadosdéné kula asing saking tanah-wutah-getih kula, kula ugi pisah saking ingkang kula tresnani ingkang sirna ing salebeting umur sèket taun menika, tuwin kula kantun nangisi piyambakipun ing wingkingipun; mila menika pangumbaran ingkang langkung sedhih tur nglaraké tinimbang pangumbaran saking tanah-wutah-getih. Sarta kula nyelaki satunggaling pangumbaran ingkang langkung sedhih tur nglaraké tinimbang pangumbaran sedhih ing kawontenan dalu tuwin redi ingkang asing menika; inggih kasepuhan ngabari kula bilih wekdaling pepisahan saking sedaya donya sesarengan sampun celak. Ing kawontenan pangumbaran ing salebeting pangumbaran tuwin kasedhihan ing salebeting kasedhihan menika, kula madosi satunggaling pangajeng-ajeng, satunggaling cahya. Dumadakan iman dhateng Alloh rawuh mitulungi. Maringi karaketan ingkang makatèn; ngantos sanadyan girisan tikel menika kaping sèwu tikel malih, panglipur menika taksih cekap.

Inggih, hé para sepuh kakung tuwin èstri! Sarèhning kita gadhah Gusti Khâliq Ingkang Maha Asih; boten badhé wonten pangumbaran tumrap kita. Sarèhning Panjenenganipun wonten, samukawis wonten tumrap kita. Sarèhning Panjenenganipun wonten, para malaikatipun ugi wonten. Menawi makatèn, donya menika boten suwung. Redi-redi ingkang suwung, ara-ara ingkang suwung, kebak ing para abdinipun Gusti Alloh. Kajawi para abdinipun ingkang gadhah kesadaran, srana cahyanipun tuwin srana étanganipun, séla tuwin wit ugi dados réncang ingkang sumanak; srana basaning kahanan saged ngendikan kaliyan kita tuwin nglipur kita.

Inggih, pratandha tuwin saksi — ingkang cacahipun samanten kathahing dumados ing jagad menika tuwin samanten kathahing aksara ing kitab agenging alam menika sami neksèni wontenipun Panjenenganipun, tuwin ingkang nedahaken rohmatipun samanten kathahing pirantos, tetedhan, tuwin nikmat ingkang saged dados margining welas-asih, rohmat, tuwin inayah tumraping titah gesang — sami nedahaken dhateng kita ngarsanipun Gusti Khâliq kita, Shâni' kita, tuwin Pangreksa kita, Ingkang Rahîm, Karim, Anîs (Sumanak), tuwin Wadûd (Ingkang Nresnani). Ing ngarsa menika, juru-syafaat ingkang paling katampi inggih kaapesan tuwin karingkihan. Tuwin wekdal ingkang leres tumraping kaapesan tuwin karingkihan, inggih kasepuhan. Kasepuhan ingkang dados juru-syafaat ingkang katampi ing ngarsa ingkang makatèn menika, kedah katresnan, sanès kaserikan.

PANGAJENG-AJENG INGKANG KAPING PITU

Ing satunggaling wekdal, ing wiwitaning kasepuhan kula, ing mangsa gumujenging Said Lami malih dados tangising Said Anyar, para ahli-donya ing Ankara ngira kula taksih Said Lami, lajeng ngundang kula mrika; kula tindak. Ing pungkasaning mangsa gogrog, kula minggah ing pucuking bèntèng Ankara ingkang sampun langkung sepuh, rêngka, tur lawas tinimbang kula. Bèntèng menika katingal dhateng kula minangka kedadosan sajarah ingkang sampun dados séla. Mangsa kasepuhaning taun kaliyan kasepuhan kula, kasepuhaning bèntèng, kasepuhaning manungsa, kasepuhaning Karajan Utsmani ingkang mulya, sédanipun saltanat Khilafah, tuwin kasepuhaning donya; ndadosaken kula — ing salebeting kawontenan ingkang sedhih, trenyuh, tur kebak pepisahan — nyawang jurang-juranging wekdal kepengker tuwin redi-redining wekdal ngajeng saking bèntèng inggil menika; kula nyawang. Ing salebeting pepeteng kasepuhan sekawan-gangsal ingkang ngliputi kula tumpuk-tumpuk, awit kula ngraosaken kawontenan batos ingkang paling cemeng ing Ankara, {Cathetan (Hâsyiyah): Ing wekdal menika kawontenan batos menika tumanjeng ing manah awujud munajat basa Parsi; kula serat. Sampun kacithak ing Hubab Risalesi ing Ankara.} kula madosi satunggaling cahya, panglipur, tuwin pangajeng-ajeng.

Nalika kula nyawang sisih tengen — inggih wekdal kepengker (mazi) — kanggé madosi panglipur; wekdal kepengker katingal dhateng kula minangka satunggaling kuburan ingkang ageng sanget saking bapak, para leluhur, tuwin jinis kula; sanès panglipur, malah maringi girisan. Kula nyawang sisih kiwa — inggih wekdal ngajeng (istikbal) — kanggé madosi usada. Kula mirsani: katingal minangka satunggaling kubur ageng tur peteng saking kula, para sasami kula, tuwin turunan ingkang badhé dhateng; sanès karaketan, malah maringi girisan. Awit gigrig saking tengen tuwin kiwa, kula nyawang dinten samangké. Tumraping pandeleng kula ingkang lena tur kados sajarah menika, dinten samangké katingal minangka satunggaling pethi layon ingkang mbekta layoning badan kula ingkang mèh pejah tur nandhang sangsara kados kéwan sinembelèh.

Lajeng, sasampunipun putus-asa saking segi menika ugi, kula ngunggahaken sirah, nyawang pucuking wit umur kula. Kula mirsani bilih wit menika namung gadhah satunggal woh, inggih layon kula; woh menika ngadeg ing nginggiling wit, nyawang kula. Awit gigrig saking segi menika ugi, kula nungkulaken sirah, nyawang ngandhaping wit umur, oyodipun. Kula mirsani: siti ing ngandhap ngriku, sitining balung kula tuwin sitining wiwitaning kadumadèn kula, campur dados setunggal, kaidak-idak ing sangandhaping suku. Menika ugi sanès usada, malah nambahi rekaos dhateng rekaos kula. Lajeng kanthi kapeksa kula nyawang wingking. Kula mirsani: donya ingkang tanpa dhasar tur fana, glundhung ing jurang-juranging kanihilan tuwin ing pepetenging kasuwungan. Nalika madosi tamba, malah nambahi racun. Awit saking segi menika ugi kula boten mirsani kesaénan, kula nyawang ngajeng; kula kintunaken pandeleng kula dhateng ngajeng. Kula mirsani: lawanging kubur katingal mbikak pas ing sanginggiling margi kula, ngangapaken cangkemipun, nyawang kula. Ing wingkingipun, margi ageng ingkang tumuju dhateng kalanggengan, tuwin kafilah-kafilah ingkang lumampah ing margi menika, katingal saking tebih.

Sarta kanggé nglawan girisan ingkang dhateng saking nem segi menika, boten wonten ing tangan kula kajawi satunggaling kekarsan-alit (cüz'-i ihtiyarî) ingkang alit, ingkang badhé dados titik-sendhèn tuwin gegaman panjagi kula. Kekarsan-cilik menika — satunggaling gegaman kamanungsan ingkang setunggal-thok kanggé nglawan mengsah tuwin barang ingkang mbebayani ingkang tanpa wicalan — awit cacad, cendhak, apes, tur boten saged ngwontenaken, boten saged menapa-menapa kajawi ngupaya (kasb). Boten saged mlebet ing wekdal kepengker supados nyirep kasedhihan ingkang dhateng saking ngriku, tuwin boten saged mlebet ing wekdal ngajeng supados menggak ajrih ingkang dhateng saking ngriku. Kula mirsani bilih boten wonten paédahipun tumraping gegayuhan tuwin kasangsaran kula ingkang gegayutan kaliyan wekdal kepengker tuwin ngajeng.

Ing mangsa kula galonjotan ing salebeting girisan, girisan-manah, pepeteng, tuwin putus-asa ingkang dhateng saking nem segi menika, dumadakan cahya-cahya iman ingkang mancorong ing langiting Al-Qur'an Ingkang Mukjizat Andharanipun rawuh mitulungi. Madhangi nem segi menika samanten padhangipun, ngantos sanadyan girisan tuwin pepeteng ingkang kula tingali menika tikel satus, cahya menika taksih cekap tur nyekapi kanggé nglawan. Ndadosaken sedaya girisan menika satunggal-satunggal malih dados panglipur, tuwin girisan-manah menika satunggal-satunggal malih dados karaketan. Makatèn:

Iman nyuwèk wujud kuburan ageng saking wekdal kepengker ingkang nggegirisi menika, lajeng nedahaken kanthi 'ainul-yaqîn tuwin haqqul-yaqîn bilih menika satunggaling pasamuwan mancorong ingkang raket tuwin pakempalaning para mitra. Sarta iman nedahaken kanthi 'ilmul-yaqîn bilih wekdal ngajeng — ingkang katingal minangka kubur ageng tumraping pandeleng lena — inggih satunggaling pasamuwan pasugatan Rahmani ing kraton-kraton kabegjan ingkang nengsemaken. Sarta iman, ngrisak wujud pethi layon saking dinten samangké — ingkang katingal minangka pethi tumraping pandeleng lena — lajeng nedahaken kanthi kasat-mripat bilih dinten samangké menika satunggaling toko papan dagang akhirat tuwin satunggaling panginepan Rahmani ingkang mompyor. Sarta iman nedahaken kanthi 'ilmul-yaqîn bilih woh setunggal ing pucuking wit umur — ingkang katingal awujud layon tumraping pandeleng lena — sanès layon; nanging nyawa kula ingkang pikantuk gesang langgeng tuwin dados calon kabegjan langgeng, medal saking susuhipun ingkang sampun lawas kanggé mlampah-mlampah ing lintang-lintang. Sarta iman nedahaken srana wewadosing iman bilih balung kula tuwin sitining wiwitaning kadumadèn kula, sanès balung ingkang sirna tanpa aji ing sangandhaping suku; nanging siti menika satunggaling lawanging rohmat tuwin satunggaling tabir saking balé swarga. Sarta iman nedahaken srana wewadosing Al-Qur'an bab kawontenaning donya — ingkang tumraping pandeleng lena glundhung ing wingking kula, ing kanihilan, ing pepetenging kasuwungan — bilih donya ingkang glundhung ing pepeteng lair menika, inggih satunggaling pérangan seratan-seratan Shomadaniyah tuwin kaca-kaca renggan Subhaniyah ingkang tugasipun sampun rampung, sampun ngucapaken maknanipun, tuwin sampun nilaraken wohipun ing wujud minangka gantosipun. Ndadosaken kula mangertos kanthi 'ilmul-yaqîn menapa hakékating donya. Sarta iman nedahaken srana cahyaning Al-Qur'an bab kubur ingkang ngangapaken mripatipun nyawang kula ing ngajeng, tuwin margi ing wingkinging kubur ingkang tumuju kalanggengan, bilih: kubur menika sanès lawanging sumur, nanging lawanging alam cahya. Sarta margi menika sanès tumuju dhateng kanihilan tuwin nagari kasuwungan, nanging tumuju dhateng wujud, nagari cahya, tuwin kabegjan langgeng; katedahaken ngantos maringi kayakinan ingkang jangkep, mila dados usada tuwin tamba tumraping rekaos kula.

Sarta iman, minangka gantosing kekarsan-alit ingkang ing tanganipun namung gadhah upaya (kasb) ingkang alit sanget, maringi satunggaling serat-wewaton dhateng tanganing kekarsan-alit menika supados sumendhé dhateng satunggaling kudrat ingkang tanpa wates tuwin kagandhèng dhateng satunggaling rohmat ingkang tanpa wates, kanggé nglawan mengsah tuwin pepeteng ingkang tanpa wicalan menika; malah mbokmenawi iman piyambak dados serat-wewaton ing tanganing kekarsan-alit menika. Sarta kekarsan-alit ingkang dados gegaman kamanungsan menika, pancèn ing dhirinipun cendhak, apes, tur cacad. Nanging kadosdéné satunggaling prajurit, nalika ngginakaken kekiyatanipun ingkang alit atas namaning nagari, saged nindakaken pakaryan ingkang tikel-èwon langkung ageng tinimbang kekiyatanipun; makatèn ugi srana wewadosing iman, menawi kekarsan-alit menika kaginakaken atas namaning Gusti Alloh ing margi Panjenenganipun, saged angsal satunggaling swarga ingkang jembaripun gangsal-atus taun. Sarta iman, mendhet kendhaliné kekarsan-alit — ingkang boten saged nembus wekdal kepengker tuwin ngajeng — saking tanganing badan, lajeng masrahaken dhateng manah tuwin nyawa. Sarèhning bunderaning gesang nyawa tuwin manah menika boten winates ing wekdal samangké kados badan, nanging kalebet kathah taun saking kepengker tuwin kathah taun saking ngajeng ing bunderaning gesangipun; mila kekarsan-alit menika medal saking kaalitan lajeng pikantuk kaumuman. Kadosdéné srana kekiyataning iman saged mlebet ing jurang-juranging wekdal kepengker ingkang paling lebet tuwin saged nulak pepetenging kasedhihan; makatèn ugi srana cahyaning iman minggah dumugi redi-redining wekdal ngajeng ingkang paling tebih tuwin ngicali ajrih.

Lah, hé para sepuh kakung tuwin sadhèrèk sepuh èstri ingkang nyanggi rekaosing kasepuhan kados kula! Sarèhning — alhamdulillâh — kita ahli iman, tuwin sarèhning ing iman wonten raja-brana ingkang samanten mancorong, nikmat, nengsemaken, tur legi, sarta sarèhning kasepuhan kita nyurung kita langkung lebet dhateng salebeting raja-brana menika; mesthi kita boten kénging nggresah awit kasepuhan ingkang kaanan iman, malah kedah saos panuwun tikel-èwon.