Mühim Bir Mukaddime

Rumuzat-ı Semaniye · s.149

Çok mühim letaif-i i'caziye ve mezaya-yı kudsiye-i Kur'aniyenin kelimatının her birinin lâekall on sevabı bulunan hurufatının adetlerinde ve vaziyetlerinde ve tevafukatında bulunduğundan takribî bir liste yazdım tâ bir nevi me'haz olsun. Surelerin âyâtı tahkikî bir surette ve kelimat ve hurufatı takribî bir tarzda yazıldı. Eski mahfuzatımla yeniden kısmen tahkikî ve kısmen de takribî bir mikyas ile şu gelecek fihriste yazıldı. Sonraİbn-i Abbas tefsirindenmuktebes olanTefsirü'l-Mikbas'takiadetler ile mukabele ettik, çok yerlerde muhalif çıktık. Ezcümle: Sure-i Sebe'inhurufatı, bin beş yüz (1500) diyetefsiryazmış. Halbuki tahkikatımızda, üç bin beş yüzdür (3500). HemSure-i Kasas'takelimatı dört yüz kırk (440) yazmış. Tahkikatımızda bin dört yüz kırk (1440).Sure-i El-Alakhurufatını yüz yazmış. Tahkikatımızda yalnız melfuzu iki yüzden geçer. Ve hâkeza... Çok yerlerde muhalif çıktık. Sonra anladık ki matbaa hatası olmakla beraber, bazenMekkîsurelerdeMedenîâyetler girmiş. İhtimaldir ki o tefsir sureninMekkîâyetlerini nazara alıp kelimatı yazmış ki vakıa muhalif görünüyor. Bazen kelimat-ı nahviyeyi dahi saymış. Bazen hurufat-ı gayr-ı melfuz ve şedde ve tenvin dâhil etmiş, bazen etmemiş. Her ne ise... Bu zata kaç yerde tahkikatı bırakıp ona muvafakata mecbur oldum. Fehme takrib için iki mikyas yaptım. O iki mikyas ile bir derece surelerin kelimatı ve hurufun adetleri takribî bir surette, az bir zamanda anlaşılabilir. Birinci mikyas:Kelimat için tam bir sahife takriben yüzden yüz elli kelimeye kadar çıkar. YalnızSure-i El-Bakaramüstesnadır. Çünkü kırk sahifeden fazla olduğu halde kelimatı, üç bin dokuz yüz (3900) yazılmış. Mikyasımızla beş bin küsur olmalı idi. Fakat o tefsire ittibaa mecbur oldum. Kavî bir ihtimaldir ki o surede kelimat değil belki kelâmlar ve cümleler hükmündeki kelimeleri irade etmiş. Onun için mikyasımı onda tatbik etmedim. Sair surelerde bu mikyas ile sırr-ı tevafukun medarı olan küllî adetler anlaşılır. Kesirlerin ihtilafı meselemize zarar vermez. İkinci mikyas:Hurufat için yaptım, takribî her bir tam sahife beş yüzden altı yüze kadardır. Bu mikyas ile surelerin takribî aded-i hurufu anlaşılır. İnşâallah tevfik-i İlahî refik olsa her bir surenin hem kelimatını, hem de hurufatını ikişer tarzda bir derece tahkikî bir surette yazmasını niyet ediyorum. Hem kelimat-ı nahviye hem kelimat-ı örfiyeyi hem huruf-u melfuza hem şedde, tenvin, gayr-ı melfuza ile beraber ayrı ayrı yazılacak. Fakat halim müsaadesiz, vakit dar, ben de yalnızım. Hâfızam kuvvetini kaybetmiş. Böyle pek geniş hesabî ve adedî mesailde elbette çok yorgunluk verir, çok da kusurat düşebilir. Hattâ bu gelen listeyi Hâfız Tevfik şahittir ki bir günde dokuz saatte mezkûr iki mikyas ile ve eski mahfuzatımla yazmıştım. Halbuki bu listenin tahkikî bir surette çıkması, on günden fazla bir zamana muhtaçtır. Ben şimdi hem hasta hem yalnız hem bundan başka nüsha yok ki mukabele edeyim. Hem yeniden telif eder gibi o geniş hesapları düşünmeye halim müsâid değil.~"İnşâallah çok tashihe muhtaç değil.''diye rakamlarıyla uğraşamadım.

Sure - Âyât - Kelimat - HurufatEl-Bakara - 286 - 3900 - 25500 Âl-i İmran - 200 - 3460 - 14525 En-Nisa - 176 - 3940 - 16030 El-Maide - 120 - 2800 - 10600 El-En'am - 165 - 3050 - 12422 El-A'râf - 206 - 3625 - 14310 El-Enfal - 75 - 1130 - 5294 Et-Tevbe - 129 - 2467 - 10000 Yunus - 109 - 1802 - 6567 Hûd - 123 - 1625 - 6905 Yusuf - 111 - 1776 - 7196 Er-Ra'd - 43 - 855 - 3506 İbrahim - 52 - 831 - 3434 El-Hicr - 99 - 654 - 2770 En-Nahl - 128 - 1841 - 6707 El-İsra - 111 - 1533 - 6400 El-Kehf - 111 (Besmele'siz) - 1567 - 6460 Meryem - 98 - 967 - 3302 Tâhâ - 135 - 1301 - 5042 El-Enbiya - 112 - 1138 - 4168 El-Hacc - 78 - 1291 - 5135 El-Mü'minûn - 118 - 1140 - 4800 En-Nur - 64 - 1516 - 5980 El-Furkan - 77 - 1072 - 3763 (Medde ve şedde ve tenvin hurufatta dâhildir) Eş-Şuara - 227 - 1267 - 5540 En-Neml - 93 - 1149 - 4767 El-Kasas - 88 - 1441 - 5880 El-Ankebut - 69 - 980 - 4145 Er-Rum - 60 - 819 - 3530 Lokman - 34 - 548 - 2110 Es-Secde - 30 - 338 - 1518 El-Ahzab - 73 - 1282 - 5700 Sebe' - 54 - 883 - 3512 Fâtır - 45 - 797 - 3130 (Şedde, medde ve tenvin beraber) Yâsin - 83 - 729 - 3000 Es-Sâffât - 182 - 860 - 3829 Sâd - 88 - 732 - 3066 Ez-Zümer - 75 - 1192 - 4000 El-Mü'min - 85 - 1199 - 4960 Fussilet - 54 - 890 - 3900 Eş-Şûra - 53 - 886 - 3588 Ez-Zuhruf - 89 - 833 - 3400 Ed-Duhan - 59 - 346 - 1431 El-Câsiye - 37 - 644 - 2042 (Şedde, medde, tenvin dâhil) El-Ahkaf - 35 - 644 - 2600 Sure-i Muhammed - 38 - 604 - 2354 El-Fetih - 29 - 560 - 2400 El-Hucurat - 18 - 343 - 1476 Kaf - 45 - 395 - 1490 Ez-Zariyat - 60 - 360 - 1287 Et-Tûr - 49 - 312 - 1500 En-Necm - 62 - 300 - 1405 El-Kamer - 55 - 342 - 1403 Er-Rahman - 78 - 351 - 1636 El-Vakıa - 96 - 378 - 1903 El-Hadîd - 29 - 544 - 2476 El-Mücadele - 22 - 473 - 1992 El-Haşr - 24 - 475 - 1712 El-Mümtehine - 13 - 348 - 1510 Es-Saff - 14 - 221 - 926 El-Cumua - 11 - 180 - 784 El-Münafıkûn - 11 - 180 - 776 Et-Tegabün - 18 - 241 - 1070 Et-Talak - 12 - 247 - 1170 Et-Tahrim - 12 - 249 - 1060 El-Mülk - 30 - 335 - 1313 El-Kalem - 52 - 300 - 1256 El-Hākka - 52 - 256 - 1080 El-Meâric - 44 - 216 - 861 Nuh - 28 - 224 - 829 El-Cinn - 28 - 285 - 970 El-Müzzemmil - 20 - 285 (Kısmen kelimat-ı nahviyedir) - 838 El-Müddessir - 56 - 255 - 1010 El-Kıyame - 40 - 154 - 629 El-İnsan - 31 - 240 - 1054 El-Mürselât - 50 - 181 - 816 En-Nebe' - 40 - 130 - 690 En-Naziat - 46 - 173 - 953 Abese - 42 - 133 - 533 Et-Tekvir - 29 - 104 - 533 El-İnfitar - 19 - 80 - 359 El-Mutaffifîn - 36 - 169 - 730 El-İnşikak - 25 - 109 - 470 El-Buruc - 22 - 109 - 438 Et-Târık - 17 - 61 - 239 El-A'lâ - 19 - 72 - 284 El-Gâşiye - 26 - 92 - 381 El-Fecr - 30 - 139 - 597 El-Beled - 20 - 82 (Kısmen nahviye) - 320 Eş-Şems - 15 - 54 - 247 El-Leyl - 21 - 71 - 320 Ed-Duha - 11 - 40 - 152 El-İnşirah - 8 - 27 - 123 Et-Tîn - 8 - 34 - 150 El-Alak - 19 - 72 (Bir cihette 112, Kelimat-ı nahviye 114) - 264 (Yalnız melfuz harfleri, 303 Umum harfleri) El-Kadr - 5 - 30 - 121 El-Beyyine - 8 - 95 - 295 (Besmele ile beraber 314) Ez-Zilzal - 8 - 35 - 150 Huruf-u melfuza (165 Gayr-ı melfuza ile) El-Âdiyât - 11 - 40 - 149 El-Karia - 11 - 36 - 152 Et-Tekâsür - 8 - 28 - 120 El-Asr - 3 - 14 - 68 El-Hümeze - 9 - 33 - 161 (Besmele ve şedde beraber) El-Fîl - 5 - 23 - 95 Huruf-u melfuza ile (120 Besmele ile gayr-ı melfuza) Kureyş - 4 - 17 - 73 (Besmele'siz, şeddesiz) El-Maun - 7 - 25 - 111 (Hemze-i vasl dâhil fakat Besmele'siz, şeddesiz) El-Kevser - 3 - 10 - 45 El-Kâfirûn - 6 - 26 - 96 (Melfuzu) En-Nasr - 3 - 19 - 82 Tebbet - 5 - 23 - 77 (Tenvin ve şedde ile 85) El-İhlas - 4 - 15 - 47 El-Felak - 5 - 23 - 69 En-Nâs - 6 - 20 - 79 Bu liste çendan bir derece takribîdir. Fakat kesirlerin ihtilafına bakmayan tevafuk esrarına me'haz olabilir. Sure-i El-BakarakelimatıTefsirü'l-Mikbasüç bin üç yüz (3300) yazmış. Biz üç bin dokuz yüz (3900) yazmışız. Halbuki zahire göre her ikimiz de noksan bırakmışız. Fakat hakikat itibarıyla her birimiz bir cihette haklıyız. Çünkü kelimat-ı örfiyenin iki mertebesi var: Bir mertebesi:O kelime bir derece maksud bir manayı, bir hükmü ifade eder. Âdeta ilm-i nahivce nâkıs cümle hükmündedir. İkinci mertebesi:Genişlikçe evvelki mertebeden aşağı fakat kelimat-ı nahviyeden yukarıdır. İşteİbn-i Abbas (ra)ve rivayete istinad edeno meşhur tefsir, Sure-i El-Bakara'dabirinci mertebe nokta-i nazarında hesap etmiş ve buna işareten kelimat yerine kelâmları demiş. Sair surelerin ekserisinde ikinci mertebe ile hesap ettiği görünüyor. Benim eski mahfuzatım, bu tarzdaki tefsirlere ve rivayete istinad etmiş. Şimdi iseEl-Bakarasuresinin nahvî cümlelerini saydım. Onlar üç binden geçti. Demek birinci mertebedeki kelimat-ı örfiye üç bin küsur oluyor. Hem ikinci mertebe ile birinci mertebe ortasında saydım, üç bin dokuz yüz küsur oldu. Hakikat-i hal böyle olduğu için, matbaa ve müstensihlerin sehiv ve hatalarından başka, o tefsiri esas kabul etmek lâzım gelir. Fakat beş altı mühim yerlerde ve on ve on beş cüz'î ve kesirli yerlerde ona muhalefet etmeye mecbur oldum. Çünkü tahkikatımla anladım ki matbaa ve müstensihler sehiv etmişler. Her ne ise... Bu listeyi yazmaya mecbur oldum. Çünkü tevafukat anahtarıyla açılan her bir mezaya-yı i'caziye ve esrar-ı Kur'aniyeyi kuvve-i hâfıza vasıtasıyla mecmu-u Kur'an'dan çıkarmak benim gibi hâfız olmayan ve kuvve-i hâfızası eski kuvvetini zayi eden bir adama çok müşkül olduğundan, kolaylık için bu fihristeyi yazdım. Fakat acele, bir günde yazıldığından takribî olmuş. İnşâallah bir zaman fedakâr kardeşlerim muavenetiyle tahkikî bir surette yazılacaktır. ﺭَﺑَّﻨَﺎ ﻻﺎ ﺗَُﺎﺧِﺬْﻧَٓﺎ ﺍِﻥْ ﻧَﺴ۪ﻴﻨَٓﺎ ﺍَﻭْ ﺍَﺧْﻄَﺎْﻧَﺎ ﻭَﺍﻋْﻒُ ﻋَﻨَّﺎ ﺍِﻥْ ﺯِﺩْﻧَﺎ ﺍَﻭْ ﻧَﻘَﺼْﻨَﺎ ﻭَﻻﺎ ﺗَﺠْﻌَﻞْ ﻧُﻘْﺼَﺎﻧَﻨَﺎ ﺯِﻳَﺎﺩَﺓً ﻓ۪ﻰ ﺫُﻧُﻮﺑِﻨَﺎ ﻭَﻻﺎ ﺯِﻳَﺎﺩَﺗَﻨَﺎ ﻧُﻘْﺼَﺎﻧًﺎ ﻓ۪ﻰ ﺣَﺴَﻨَﺎﺗِﻨَﺎ ﻭَﻛَﻤِّﻞْ ﻧُﻘْﺼَﺎﻧَﻨَﺎ ﺑِﻤَﺰ۪ﻳﺪِ ﺭَﺣْﻤَﺘِﻚَ ﺍٰﻣ۪ﻴﻦَ

Said Nursî