TALÎKLE ALÂKALI BAZI MESELELER:

Nimet-i İslâm · s.705

1 - (Mesele) zevcesiyle çekişip: Eğer ben seni bugün üç talâk ile tatlik etmezsem, benden üç talâk boş ol, diyen kimse için, çare nedir? Cevabı: O gün, o kimse zevcesine: Bana şu kadar kuruş vermek üzere seni üç talâk ile, tatlik ettim, deyip, zevce onu kabul etmemektir. 2 - (Mesele) filân işi işlemezsem, zevcem, boş olsun, diyen kimse, zaman tâyin etmiş olmadıkça, o fiili işlememekle, yeis zamanından (yânihâli ihtizara gelmezden) evvel, onun zevcesi boş olmaz. 3 - (Mesele) İddia olunan borç, benim borcum değildir, eğer borcum ise, zevcem boş olsun, diyen kimsenin aleyhinde iddia olunan borcu sabit olursa, zevcesi mutallâka olur. 4 - (Mesele), (Şart olsun) demek, talâk mânâsında mutearef olmakla "Filân fiili işlersem, şart olsun" diyen kimse, zevcesinin talâkını, o işi işlemeğe tâlik etmiş olur. Onu işlemedikçe, zevcesi boş düşmez. 5 - (Mesele) şarta muallâk olan talâk, şartının husulü ile, vâki olarak, yemin münhal olmakla sonraki, izdivaca, onun tesiri olmayacağından bir kimse zevcesine "Madem ki, nikâhımdasın, üzerine tezevvüç yahut teserrî edersem, benden boş ol" dedikten sonra, tezevvüç yahut teserrî edip, zevcesi boş düşerek, şart yerine gelmiş olmakla, onu ikinci tezevvücünde üzerine, tekrar tezevvüç veya teserrî etse, tekrar boş düşmez. 6 - (Mesele) tütün içersem şart olsun, diyen kimsenin zevcesi vefat edip, başka bir kadın tezevvüç etmesi ve tütün içmesi suretinde, mezkûr şarta binaen o kadın boş düşmez. {(1) Zevce vefat etmeyip, mezkûr şarta mebni, boş düştükten sonra, onunla olan, ikinci izdivaca dahi, şartın şümulü olmaz.} 7 - Zeyd, Amre: Filân fiili işlerse, zevcesi Hind üç talâk ile boş olmak üzere, üç parmağı ile işâret edip, Amr dahi o işi işlememekle, ol veçhile teahhüt eyleyip, lâkin talâka müteallik söz söylese, o fiili işlemekle zevcesi boş düşmez. 8 - Birkaç kimse, bir yerde iken, içlerinden biri, her kim şöyle derse, veya şu işi işlerse, zevcesi boş olsun deyip sonra, o sözü kendisi söyler veya o işi kendisi işlerse, onun zevcesi boş olur. Çünkü, her kim lâfzı, ona dahi şâmil olduğu halde, o kimse kendisini ihraç ve istisna etmemiştir. Diğerleri o şartı, kail ve mûciz olmadıkları cihetle, onlara bir şey, terettüp etmez. 9 - Zeyd Amr'e: Filân işi işlersen avretin boş olsun mu? dedikte, Amr sükût edip, bir şey demese, sonra, o fiili işlese, avreti boş olmaz. {(1) Mezkûr suale cevap olarak, baş eğmek bile, dilsiz olmayan için talâk ve tâliki talâk sayılmaz.} 10 - (Dediğim olsun mu?) demek (avretin boş olsun mu?) mânâsında bilinen belde ahalisinden Zeyd Amre "Filân işi işlersen dediğim olsun mu?)dedikte, Amr dahi"olsun" deyip sonra Amr, o işi işlese talâk mânâsı murad etmiş olmadıkça, zevcesi boş olmaz. {(2) İradenin şart kılınması, mezkûr tâbir kinayattan olduğuna mebnidir. Karîne dahi, niyyet makamına kaimdir. Mesele dahi, bundan sonraki mesele veçhile, tearüfe mebni olarak tavsif olunmuştur. Kinaye elfazı bahsinde (iraden elinde olsun) tâbiri hakkındaki hâmişe bakınız.} 11 - Filân işi işlersem, üç talâk üzerime olsun, deyip te, o fiili işleyen kimsenin zevcesi, üç talâk ile mutallâka olur mu? Cevabı: Böyle demek örflerinde, avretim üç talâk ile boş olsun, demek ise, olur. 12 - (Küllemâ mefhumu, üzerime olsun) demek, avretim boş olsun mânâsında mütearef olan belde ahalisinden Zeyd: "Eğer Amr ile bir daha konuşursam, küllemâ mefhumu üzerime olsun" der ve Amr ile kelâm ederse zevcesi boş olur. 13 - Lâkin, küllemâ mefhumu, Arabide olduğu gibi, ikinci nikâha ve diğer tezevvüce tesir icra etmez. 14 - Zina etmemeği şart eden kimse, müt'â nikâhı ile vikâda, bulunursa, zevcesi boş düşmüş olur. 15Zeyd Amri dövmek istedikte, Amr: Ben kendimi sana dövdürmem, eğer döversen, zevcem mutallâka olsun, dedikten sonra, Zeydi dövme fiilinden sözle nehy edip, fiilen menetmeğe kaadir iken, menetmemekle, Zeyd Amri dövse, Amrın zevcesi mutallâka olur. İylâ babında dahi, tâlika dâir bâzı meseleler zikrolunmuştur.