İŞARAT-ÜL İ'CAZ'IN KENDİ İÇİNDEKİ SAİR BAZI ÖZELLİKLERİ

İşârâtü’l-İ‘câz (Abdülkadir Badıllı Tercümesi) · s.15

Nümune için iki çeşidini kaydediyoruz:

Birisi: Bu kitap, nefis ve şeytan canibinden, akıl ve tefekkür cihetinden; veya ilim ve mantık zaviyesinden istifhamlı bulunabilen76 kadar istifhamlı suallerin esasını zikrederek, cevab-ı savap vermiş ve meseleyi kökünden hallederek açıklamıştır. Bu yetmişaltı sual ve cevaplardan üç tanesini nümune için kaydediyoruz:

1-Amelî ve fıkhîsi:

"Eğer desen: Küfür kalbe ait bir sıfattır. Acaba "zünnar"ı kuşanmak ve zünnara kıyas edilmiş olan şapkayı başa koymak, nasıl ve neden küfür olur?

Cevaben sana denilir: Şeriat, gizli olan işlere ve emirlere, emarelerle itibar eder. Hatta bu gibi, mevzu'larda zahiri sebepleri illetlerin makamında ikame eyler. Buna göre zünnarın bazı nevileri Ruku'un tamamlanmasına mani' olduğundan kuşanmak; ve sücûd'ün tamına engel olan şapkayı takmak, ubudiyetten istiğnaya alamet olduğu; ve keferelere benzemekle meslek ve milliyetlerini istihsanı ima ettiği için, şeriatca küfrüne hükmedilmiştir.

2- Akideye ait sual:

Eğer desen: Ölmüş bir insanın cesedi ateşle yakılır, külü de havaya saçılıp savurulursa, onda nasıl kabir hayatı tasavvur edilebilir?

Cevaben sana denilir ki: Ehl-i Sünnet Vel-Cemaat yanında bünye (yani maddi cesed) hayatın şartı değildir. O halde Ruh'un bazı zerrelerle tealluk eylemesi (alakalanması, bağlılık kurması) imkân dahilindedir.

3- Tefsir usûlüyle alakadar ilmî bir sual:

Eğer desen: Temsilde (yani Kur'an'ın

ﻣَﺜَﻠُﻬُﻢْ ﻛَﻤَﺜَﻞِ ﺍﻟَّﺬِﻯ ﺍﺳْﺘَﻮْ ﻗَﺪَ ﻧَﺎﺭًﺍ ﻓَﻠَﻤًّﺎ ﺍَﺿَٓﺎﺋَﺖْ ﻣَﺎﺣَﻮْﻟَﻪُ ﺍﻟﺦ...

Ayetinde) bir nurdan, ziyadan bahsedilmiş. Münafık'ın herhangi bir nuru varmıdır ki; temsil onların haline tamamen tatbik dilebilsin?

Cevaben sana denilir ki: Şahısta ışık, nur olmasa; muhitinde, etrafında bulunabilen ışıklar, ziya verebilmesi mümkün olabilir. Muhit ve etrafında olmasa da, kavim ve milleti içinde bulunabilir de- bir derece onun da ziyalanabilmesi mümkün olur. Şayet kavim ve kabilesinde de nur olmazsa, nev'i olan insanlarda veya cinsinde bulunabilir. Faraza bunda da bulunmazsa, -üstte izahı geçtiği üzere- onun fıtratına tevdi edilmiş olan "Hidayet çekirdeği" nuruyla bir derece feyizlenmesi mümkündür. İlh..

İKİNCİSİ: Mukattaât-ı huruf olan Kur'an'ın 29 suresinin başlarında gelen şifreli ﺍﻟٓﻢٓ ler, ﺣٰﻢٓ ler, ﻛٓﻬٰﻴٰﻌٓﺺٓlar ve sairelerde yapılmış fevkalade mühim tahlil ve tedkik, hiçbir tefsirde emsaline rastlanmayacak derecede harika ve orijinaldir. Orijinallik şöyle dursun; mezkûr şifreli mukatta'lara alınmış harflerin vaziyetlerinde, Kur'an'ın i'cazını yıldızlar gibi nur saçarak parıldamasını gösterdiklerini ve ehline izhar eylediklerini keşfetmesi, fevkalade harika-nümadır. Bu meseleye ayrıca misal getirmeye gerek yok.. Bakara Suresinin başındaki ﺍﻟٓﻢٓ in izahına bir bakıverilirse, görülecektir.