İSTİNCA

Büyük Şafiî İlmihali · s.45

İstinca, lugatta, kestim mânasını ifade eden ﺍِﺳْﺘَﻨْﺠَﻴْﺖُ kelimesinden gelmedir. İstilahta ise ön veya arkadan çıkan bulaşıcı pislikleri su, taş ve benzeri şeylerle temizlemektir. İstinca, müstakil bir taharet'tir. Abdestten evvel olması şart değildir. Ondan sonra da istinca yapılabilir. Yalnız o zaman elin içi kubül veya dübüre dokunmaması için eline bir naylon veya bir bez geçirip istinca etmelidir. Şayet ishale tutulduğundan necaset ilyeleri tecavüz ederse o zaman mutlaka su ile istinca etmelidir. Fakat teyemmümde istincanın daha önce olması gerekir. Aksi taktirde alınan teyemmüm sahih değildir. İstincada su esas ise de, taş ve benzeri ile istinca yapmak da caizdir. Fakat necasetin hem aynını hem eserini izale etmek için önce taş, sonra suyu kullanmak daha iyidir. Taş ve onun hükmünde olan şeylerle istinca yapabilmek için dokuz şart vardır: 1- Necaset yerinin kurumamış olması. 2- Necasetin, bulunduğu yeri değiştirip başka bir mahalle bulaşmaması, 3- Necasetin, ilyeler (dübürün etrafı) ile haşefeyi (sünnet yerini) aşmaması. Meselâ, istinca etmeden kalkar ve ilyeleri birbirine gelmek sûretiyle necaset ilyeleri tecavüz ederse o zaman mutlaka su ile istinca etmek lâzımdır. 4- Başka bir necasetin istinca mahalline değmemesi, 5- Üç taş veya bir taşın üç tarafiyle istinca etmesi. Şayet üç taş ile temizlenmezse fazlasını kullanmak lâzım gelir, 6- Temiz olması. Binaenaleyh tezek ve müteneccis taş ile istinca etmek caiz değildir. 7- Kurutucu olması. Binaenaleyh, gül suyu ve sirke gibi mayilerle istinca etmek caiz değildir. 8- Necaseti kaldırıcı olması. Binaenaleyh, cam gibi kaygan şeylerle istinca etmek caiz değildir, 9- Muhterem olmaması. Öyle ise ekmek, kemik, ve üzerinde ayet hadis ve fıkıh gibi muhterem bir ilim yazılı olan kâğıt ile istinca etmek yeterli olmadığı gibi haramdır. Yalnız ceviz ve badem gibi kabuklu bir şey ile istinca etmek kafi ise de mekruhtur. İçi çıkarılır ve kabukla istinca edilse hiçbir sakınca yoktur. Bir kimse gördüğü bir taşın daha önce istincada kullanılıp kullanılmadığı hususunda şüphede kalırsa, onu kullanmasında bir mahzur yoktur. Çünkü onda asıl olan, tahir olmasıdır. Kurumuş ağaç yaprağı, necaset kaldırmaya elverişli ise istincada kullanılabilir. Bir kimse bir bez ile istinca ederse caiz olup sakıncası yoktur. Sol el ile istinca etmek ve önden başlamak ve istincadan sonra elini toprağa sürtmek ve sabunlamak sünnettir. İdrardan da iyice kurulanmak lazımdır. Kurulanmak için ayakta gezmek veya öksürmek iyidir. Bir kimse idrar yaptıktan sonra idrarın kesilmesi hayli zaman alıp namazın vaktinden çıkmasına sebeb olursa sahibül-özür sayılır. Hemen abdestini alır ve namazını kılar.