ZEKATA TABİ OLAN MALLAR

Büyük İslâm İlmihali · s.354

12- Mallar, "gizli-saklı mallar" ve "aşikare mallar" adıyla iki kısımdır. Nakit paralar ile evlerde, mağazalarda bulunan ticaret malları, gizli-saklı mallardır. Yılın ekseriyetini merada otlayarak geçiren hayvanlar ile bir kısım arazi mahsülleri ve madenler, yer altındaki hazineler ve gümrüklere uğrayan ticaret malları ile nakit paralar da aşikare mallardandır. Bunların hepsi de birer muayyen nisbette zekata tabidir. 13- Gizli-saklı malların zekatlarını vermek, sahiplerinin dindarlığına havale edilmiştir. Bunlar, bu malların zekatlarını diledikleri fakirlere, muhtaçlara bizzat verebilirler. Aşikare malların zekatlarını, muayyen nisbetteki vergilerini ise, veliyyü'l-emir, hususi memurlar vasıtasıyla tahsil ederek dinen muayyen yerlere sarf eder. Bu memurlara "amil", "sai", "aşir" gibi adlar verilmiştir. 14- Vaktiyle tüccarları yol kesicilerden, vesaireden korumak ve karşılığında bir kısım zekatlarını almak için münasip yerlerde "aşir" adı ile bir takım memurlar tayin edilmiş bulunuyordu. Bu memurlar, müslümanların nisap miktarına ulaşan ve üzerlerinden birer sene geçmiş bulunan ticaret mallarından ve üzerlerinde bulunan paralardan kırkta bir nisbetinde zekat tahsil ederlerdi. Ancak bu malların sahipleri bunların zekatlarını daha yola çıkmadan bulundukları beldede vermiş olduklarını veya bunların karşılığında borçlu olduklarını veya bu malların ticaret malı olmadığını veya zekatlarının başka bir aşir tarafından alınmış olduğunu iddia ederlerse, o halde bu iddianın aksi ortaya çıkmadıkça zekatları alınmazdı. Bu memurlar, tüccarların yanlarında bulunup çabuk bozulacak sebzeler, yaş hurmalar, yaş üzümler gibi şeylerden de zekat almazlardı. Hatta bunların kıymetleri nisap miktarından fazla olsa bile. Zamanımızda tüccarlar, İslam gümrüklerinde ticaret malları için verdikleri vergileri bu malların zekatına sayabilirler.