ŞER'AN TEMİZ SAYILMAYAN ŞEYLER

Büyük İslâm İlmihali · s.75

92- Maddeleri itibarıyla şer'an temiz sayılmayan şeyler, namazın sahih olmasına mani olacak miktarları bakımından galîz (ağır) ve hafif kısımlarına ayrılır. Galîz olanlar şunlardır: 1) İnsanlara ait sidikler, tersler, meniler, sidikten sonra gelen "vedî" adındaki sıvılar, eşlerin birbiriyle oynaşması esnasında tenasül uzuvlarından çıkıp "mezî" denilen yaşlıklar, ağız dolusu kusuntular, herhangi bir uzuvdan çıkıp akan kanlar, vücutlarından kesilip düşen et ve deri parçaları. Kadınlara mahsus âdet, lohusalık ve istihâze (özür) hallerindeki kanlar da bu kısımdandır. (Şafiîler ile Hanbelîler'e göre meni temizdir). 2) Eti yenmeyen hayvanların sidikleri, ağızlarının salyaları, kuşlardan başkasının tersleri ve bütün hayvanların akan kanları. Yarasa kuşunun sidiği ile tersi, sakınmak imkansız olduğu için temiz sayılır. 3) Eti yenilen hayvanlardan tavukların, kazların, ördeklerin tersleri. 4) Lâşeler, yani karada yaşayıp boğazlanmaksızın ölen veya şer'i şerife uygun olmaksızın boğazlanan kanlı hayvanlar ve bunların tabaklanmamış derileri. Bu hayvanlara "meyte" denir. Kaz, ördek ölüleri de böyledir. (Malikîler'e göre meytenin eti gibi cildi, kemiği, sinirleri de temiz değildir. Kılları, yünleri, tüyleri ise, temizdir. Şafiîler'e göre meytenin bütün parçaları, hattâ kılları, tüyleri, yünleri, tırnakları da temiz değildir. Çünkü bunların hepsine hayat girer.) 5) İttifakla şarap ve tercih edilen görüşe göre sarhoşluk veren diğer bütün sıvılar. Çünkü bunların hepsi de akla, sıhhate zararlıdır, hepsi de şer'an yasaklanmıştır. Bunlardan kaçınmak ALLAH'ü Teâlâ tarafından istenmiştir, menetme ve nefret ettirme hikmeti de bunu gerektirmektedir. Özellikle ibadetlerde ihtiyata, paklığa ve tertemiz olmaya riayet edilmesi son derece istenilmiştir. İbadetlerin tam bir temizlik ve ALLAH'ın emrine tam bir sarılma halinde yapılması gerekli bir vazifedir. (Şafiî mezhebine göre de sarhoşluk verici olan bütün sıvılar az olsun, çok olsun temiz değildir.) Temiz olmayan şeylerin hafifleri de şunlardır: 1)Atların ve etleri yenen koyun ve geyik gibi ehlî ve vahşi hayvanların sidikleri. Bunların tersleri, İmam-ı Azam'a göre galîza (ağır pislik), İmameyn'e göre hafife (hafif pislik)tir. Fetva da İmameynin görüşüne göredir. Katırlar ile merkeplerin tersleri hakkında da bu ihtilâf vardır. 2) Etleri yenmeyen hayvanlardan atmaca, çaylak, kartal gibi havada tersleyen kuşların tersleri. 3) Her hayvanın karaciğerine bağlı olup, "öd" denilen kesesi ve işkembesi, kendisinin tersi, gübresi hükmündedir. Meselâ, koyunun gübresi hafîf pislik olduğu gibi işkembesi, öd kesesi de hafîf pisliktir.