NAMAZLARIN VACİBLERİ

Büyük İslâm İlmihali · s.144

141- Namazların farzları olduğu gibi bir kısım vacipleri de vardır, bu vaciplere riayet ile namazın farzları daha güzel yapılmış, noksanları giderilmiş olur. Şöyle ki: 1. Namaza başlarken yalnız " ﺍﻟﻠّٰﻪ = ALLAH" ism-i celili gibi sırf tazimi ifade eden bir lafız ile yetinilmeyip, tekbiri ifade eden bir tabirin de bulunması, meselâ " ﺍَﻟﻠّٰﻪُ َﻛْﺒَﺮُ = ALLAH'ü ekber" denilmesi vaciptir. 2. Namazlarda Fatiha sûre-i celilesini okumak vaciptir. Fatiha'yı şerife'yi okumak, diğer üç mezhep imamına göre ise farzdır. 3. Namazlarda farz olan kıraatin ilk iki rekata tahsis edilmesi vaciptir. 4. İlk iki rekattan her birinde bir defa Fatiha'yı şerife okunup tekrar edilmemek vaciptir. 5. Fatiha'yı şerife'yi okunacak diğer sûrelerden veya ayetlerden evvel okumak vaciptir. 6. Fatiha'yı şerife'ye, başka bir sûre veya bir sûre yerine geçecek miktar ayet-i kerime ilâvesi vaciptir. Şöyle ki, farz namazların ilk evvelki rekatlarında Fatiha'dan sonra diğer bir sûre veya bir sûreye denk bir miktar ayet-i kerime okunması vacip olduğu gibi, vitir ile nafile namazların her rekatında Fatiha ve Fatiha'dan sonra bir sûre veya bir miktar âyet-i kerime okunması da vaciptir. (Fatiha'ya başka bir sûrenin veya âyetin zam ve ilâvesi, diğer üç mezhep imamına göre sünnettir.) 7. Münferid = tek başına namaz kılan kimse, sabah, akşam, yatsı namazlarında kıraati dilerse sesli ve dilerse sessizce yapar. Geceleyin kılacağı nafile namazlarda da böylece serbesttir. Fakat öğle, ikindi ve gündüzün kılacağı nafile namazlarda sessizce okuması vaciptir. 8. Cemaatle kılınan namazlardan sabah, cuma, bayram, teravih, vitir namazlarının her rekatında, akşam, yatsı namazlarının ilk iki rekatlarında sesli, öğle ve ikindi namazlarının bütün rekatları ile akşam namazının üçüncü ve yatsı namazının da son iki rekatlarında sessizce kıraatte bulunmak vaciptir. 9. Vitir namazında kunut, yani dua okumak ve kunut tekbirini almak vaciptir. Bu İmam-ı A'zam'a göredir. İmameyn'e göre ise bunlar sünnettir. 10. Kazaya kalan bir namaz, gündüzün cemaatle kılınsa bakılır: Eğer sabah namazı gibi sesli kıraat olunması lâzım gelen bir namaz ise yine sesli kıraat olunur, yoksa sessizce kıraat icap eder. Tek başına namaz kılan ise serbesttir. Sesli kıraat olunacak bir namazda sesli kıraatte bulunabilir. Bir rivayete göre ise serbest olmayıp gündüz kaza edeceği herhangi bir namaz da sessiz okunması vaciptir. 11. Secdede yalnız alın ile yetinilmeyip alın ile beraber burnun da yere konulması vaciptir. 12. Üç veya dört rekatlı namazlardaki birinci ka'de (oturuş) vacibtir. 13. Namazların her ka'desinde teşehhütde bulunmak, yani tahiyyatı okumak vaciptir. 14. Namaz içinde okunan secde ayetinden dolayı tilâvet secdesinde bulunmak vaciptir. 15. Namazda yanılarak terk edilen vaciplerden dolayı sehiv secdelerinde bulunmak vaciptir. 16. İki bayram namazının üçer zevaid (ilave) tekbirleri vaciptir. Bu namazlarda birinci rekatların rukû ve sücud tekbirleri sünnettir. İkinci rekatlarının rukû tekbirleri ise vacip olan zevaid tekbirlere yakın olduğu için vâciptir. 17. Namazların farzlarında tertibe riayet etmek ve iki farz arasına farz olmayan bir şeyin girmesine meydan vermemek vaciptir. Farz olan kıyamdan sonra rükûya, rükûdan sonra secdeye gidilmesi gibi. 18. Vâciplerden her birini de yerinde yapıp, tehir etmemek vaciptir. Kıraattan sonra bir müddet yanılarak tefekküre dalıp, daha sonra rükûya varılması gibi. 19. Namazların sonunda selâm vermek, yani evvelâ sağ tarafa, sonra da sol tarafa yüzü çevirerek " ﺍَﻟﺴَّﻼﺎﻡُ = Es-selâm" demek vaciptir." ﻋَﻠَﻴْﻜُﻢْ ﻭَﺭَﺣْﻤَﺔُ ﺍﻟﻠّٰﻪِ = Aleyküm ve rahmetüllah = Selam ve ALLAH'ın rahmeti sizin üzerinize olsun." denilmesinin vacip olduğu ise açıkça beyan edilmiş değildir. Bir görüşe göre sol tarafa selâm verilmesi sünnettir. Namazdan çıkılması ise fıkıh alimlerinin çoğuna göre yalnız bir selâm ile meydana gelir, bununla namaz bitmiş olur. Artık bu selâmı vermiş olana, başkasının uyması sahih olamaz. Meşhur olan görüş budur.