CUMANIN FARZ OLMASININ ŞARTLARI

Büyük İslâm İlmihali · s.174

195- Cumanın bir şahsa farz olması için aşağıda yazıldığı şekilde altı şart vardır: 1. Erkek olmaktır. Bu sebeple Cuma namazı, erkeklere farz olup kadınlara farz değildir. 2. Hürriyettir. Bunun için Cuma namazı, kölelere farz değildir. Mükâtep denilen (yani bir bedel karşılığında azat edilmek üzere efendisiyle bir anlaşma yapmış olan) köleler ile, kısmen azat edilmiş olan kölelere ise farzdır. 3. İkamettir. Bu sebeple şer'anmüsafirsayılan kimselere Cuma namazı farz değildir. Seferilik bahsine müracaat! 4. Sıhhattir. Bu sebeple hasta olup Cuma namazına çıktığı takdirde hastalığının artmasından veya uzamasından korkan kimseye Cuma namazı farz değildir. Yürümekten âciz bulunan çok yaşlı kimseler de bu hükümdedirler. Hasta bakıcılığı da bunun gibidir. Şöyle ki hasta bakıcısı, camiye gittiği takdirde hastanın zayi olacağından korkulursa, kendisine cuma namazı farz olmaz. 5. Gözlerin selâmetidir. Bu sebeple Cuma namazı, kör olanlara farz değildir, hattakaidleri,yani ellerinden tutup götürecek kimseleri bulunsa bile. Bu İmam-ı A'zam'a göredir. İmameyn'e görekaidleribulunan körlere Cuma namazı farzdır. 6. Ayakların selâmetidir. Bu sebeple kötürüm veya ayakları kesilmiş olan kimselere cuma namazı farz değildir, hatta kendilerini yüklenecek kimseleri bulunsa bile. Düşman korkusu, şiddetli yağmur, fazla çamur ve benzeri şeyler de cuma namazına gidilmemesini mubah kılacak mazeretlerdendir. Bununla beraber kendisinde bu altı şart bulunmayan bir kimse, meselâ bir kadın veya bir kör her ne kadar kendisine Cuma namazı farz değilse de, camiye gidip cemaatle cuma namazını kılacak olsa, vaktin farzını eda etmiş olur, artık o günün öğle namazını ayrıca kılmakla mükellef olmaz.