Delail-i Sâni' Beyanındadır

Âsâr-ı Bediiye · s.245

Bir bürhanı da Muhammed'dir (A.S.M.). Sâni'in vücud ve vahdeti, isbata ihtiyaçtan müstağnidir. Lâsiyyema Müslümanlara karşı çok derece eclâ ve azhardır. Binaenaleyh hitabımı ecanibe, bâhusus Japonya'ya tevcih eyledim. Zira onlar eskide bazı sualler etmiştiler, ben de cevab vermiş idim. Şimdi ihtisar ile yalnız bir-iki suallerine müteallik o cevabın bir parçasını söyleyeceğim. Onlardan bir sual: ﻣَﺎ ﺍﻟﺪَّﻟ۪ﻴﻞُ ﺍﻟْﻮَﺍﺿِﺢُ ﻋَﻠٰﻰ ﻭُﺟُﻮﺩِ ﺍﻻﺎِﻟٰﻪِ ﺍﻟَّﺬ۪ﻯ ﺗَﺪْﻋُﻮﻧَﻨَﺎ ﺍِﻟَﻴْﻪِ ﻭَﺍﻟْﺨَﻠْﻖُ ﻣِﻦْ ﺍَﻯِّ ﺷَﻲْﺀٍ ﺍَﻣِﻦَ ﺍﻟْﻌَﺪَﻡِ ﺍَﻭِ ﺍﻟْﻤَﺎﺩَّﺓِ ﺍَﻭْ ﺫَﺍﺗِﻪِ ﺍِﻟٰﻰ ﺍٰﺧِﺮِ ﺳُﻮَۭﺍﻻﺎﺗِﻬِﻢُ ﺍﻟْﻤُﺮَﺩَّﺩَﺓِ Yani: Vücud-u Sâni'a delil-i vâzıh nedir? İşaret:Gayr-i mütenahî olan marifetullah, böyle mahdud olan kelâma sığışmaz. Binaenaleyh, kelâmımdaki iğlakın mazur tutulması mercûdur. Tenbih:Bervech-i âti kelâmdan maksad: Muhakeme ve muvazenenin tarîkını göstermektir. Tâ ki, mecmu'unda hakikat tecelli etsin. Yoksa zihnin cüz'iyeti sebebiyle o mecmu'un herbir cüz'ünde neticenin tamamını taharri etmek, kuvve-i vâhimenin tasallut ve tereddüdüyle hakikatı evham içinde setretmektir.